Alptekin Dursunoğlu
Alptekin Dursunoğlu
Giriş Tarihi : 25-05-2015 08:13

IŞİD’e karşı ‘taktik başarısızlık’ mı yanlış strateji mi?

El Enbar’ın merkezi olan Ramadi’nin düşmesi, ABD Başkanı Barack Obama’nın IŞİD’le mücadele stratejisinin başarısının sorgulanmasına neden oldu.

Beyaz Saray tarafından ‘geçici bir durum’,[1] Başkan Obama tarafından ise ‘taktik başarısızlık’[2] ifadesiyle küçümsense de Ramadi’nin düşmesinin ardından son bir haftada yaşanan gelişmeler, IŞİD açısından stratejik bir zafer olarak nitelenebilir.

Çünkü Ramadi’nin ardından Suriye’nin Tedmur kenti de düştü ve IŞİD, Irak’la Suriye arasındaki son resmi sınır çizgisini[3] de silmiş oldu.

IŞİD’in daha önce kullandığı ‘Irak-Şam İslam Devleti’ adına uygun bir şekilde Irak ve Suriye’deki hakimiyet alanlarını birleştirmesinin örgüt açısından stratejik bir zafer olduğu doğru; ancak Beyaz Saray’ın yaşananlara ilişkin ‘geçici bir durum’ ve ‘taktik başarısızlık’ nitelemesi de gerçeklikten tamamen kopuk değil.

Zira 2013’te Suriye’nin Rakka kentini elinde tuttuğu dönemde adı IŞİD olan örgütün, 2014 haziranında hilafet ilan etmesi, Irak’ın Selahaddin, Neyneva ve Diyala illerindeki stratejik zaferinin bir sonucuydu; ancak önce Diyala’yı ardından da Selahaddin’i kaybetmesi, bu ‘stratejik zaferin’ geçici bir durum olabileceğini göstermişti.

 

ABD stratejisinin somut değeri

Bununla birlikte IŞİD’in stratejik zaferlerini, ‘geçici bir durum’ haline getiren temel değişken, ABD Başkanı Obama’nın ‘4 aşamalı stratejisi’ değil, ‘Şii milisler’ diye adlandırılan Gönüllü Halk Güçleri ile Peşmerge Güçleri oldu.

Çünkü Emirli, Curf es-Sahar, Şengal (bir bölümü), Sadiye, Celavla, Daluiye ve nihayet Tıkrit, ya Gönüllü Halk Güçleri’nin, ya Peşmerge’nin; ya da her ikisinin ortak operasyonlarının sonucu olarak kurtarılabildi.

Obama’nın 4 aşamalı stratejisi,[4] 1. hava operasyonlarını, 2. karada savaşan güçlerin desteklenmesini, 3. IŞİD’in mali kaynaklarının kurutulmasını ve 4. zarar gören bölgelere insani yardım ulaştırılmasını öngörüyordu.   

Peşmerge’nin rolü ‘karada savaşan güçlerin desteklenmesini’ öngören Obama stratejisinin bir parçası olarak değerlendirilerek Peşmerge’nin başarısı, Obama stratejisinin başarısı olarak nitelendirilebilir.

Ancak ABD liderliğindeki uluslararası koalisyonun hava desteğini reddeden Gönüllü Halk Güçleri’nin zaferlerinin Amerikan stratejisinin başarısı olarak görülemeyeceği son derece açık.

 

Hatta şu gelişmeler, Gönüllü Halk Güçleri’nin Amerika’ya rağmen IŞİD’e karşı zafer kazandığını gösterdi.

1- ABD’den ‘Şii milisler’ çekilsin şartı: Amerika, 26 Mart’ta Irak hükümetinden Selahaddin ilinin büyük bölümünü kontrol altına aldıktan sonra Tıkrit’e girmek üzere olan Gönüllü Halk Güçleri’ni çekmesini istedi.[5] Ancak ‘Şii milislerin’ desteği olmadan Tıkrit’in sadece hava saldırısı ile kurtarılamayacağı da son derece açıktı.

2- Şii milisler, Tıkrit’e dönsün: Obama stratejisinin ‘karada savaşan güçler’inin bir parçası olmayı reddeden[6] Gönüllü Halk Güçleri, Selahaddin operasyonlarında hava desteğini reddettiği Amerika’nın Tıkrit harekatına dayatmayla katılması üzerine operasyondan çekildi.[7] Ancak kentin Gönüllü Güçlerin desteği olmaksızın kurtarılamayacağı gerçeği ile Ayetullah Sistani’nin talebi,[8]Irak hükümetinin kararını değiştirmesine neden oldu,[9] Şii milisler operasyona geri döndü ve kent kurtarıldı.

3- Şii milislerin el-Enbar operasyonuna katılmasına ABD engeli: Tıkrit zaferinden sonra el-Enbar operasyonuna hazırlanan Gönüllü Halk Güçleri’nin[10] operasyonlara katılması Amerika tarafından engellendi.[11] Bu engelleme ısrarından ancak el-Enbar’ın merkezi olan Ramadi düştükten sonra vazgeçilebildi.[12]

 

‘Taktik başarısızlık’ mı yanlış strateji mi?

ABD Başkanı Obama, Irak’ta Ramadi’nin Suriye’de de antik kent Palmira’nın IŞİD’in eline geçmesini ‘taktik başarısızlık’ olarak nitelerken, eski Savunma Bakanı Robert Gates "Gerçekte bir stratejimiz yok. Günü birlik davranıyoruz."[13] diye açıklıyor.

Aslında Obama’nın IŞİD stratejisinin son bir haftalık sonuçları kendisinin küçümsediği kadar basit değil; ancak Gates’in stratejinin bizatihi kendisine dair tespiti de abartılı.

Zira Obama’nın 4 maddelik IŞİD stratejisi, kendisini iktidar yapan ‘değişim’ vaadiyle son derece uyumlu ve rasyonel olmakla birlikte yanlış araçlar ve hedefler öngördüğü için başarısız sonuçlar doğuruyor.

Stratejinin rasyonel tarafları şunlar: Obama, Bush’un aksine ‘terörle mücadele’ gerekçesiyle bölgedeki herhangi bir ülkeye muharip kara birlikleri gönderilmesine karşı çıkıyor. Çünkü IŞİD’in, Bush’un Irak stratejisinin yan ürünü olduğunu görüyor.

Dolayısıyla Suriye’deki tecrübesinden de yararlanarak müdahalenin yalnızca risksiz olan hava operasyonlarını üstlenip riskli olan kara savaşlarını yerelde silah yardımıyla destekleyeceği ‘vekillerine’ bırakmayı tercih ediyor.

Ancak sorun tam da burada başlıyor; çünkü Irak’ta, Irak ordusu ile Peşmerge güçlerinden, Suriye’de ise müttefikleriyle birlikte eğitip donatacağı ‘ılımlı muhalifler’den başka vekili bulunmuyor.

Buna karşın Irak’ta Gönüllü Halk Güçleri, Suriye’de ise Suriye ordusu terörle mücadelede sonuç alabilecek aktörler olmasına rağmen bunlarla koordinasyon kurabilecek esnekliği gösteremiyor.

Çünkü bu esnekliği gösterebilmesi, hem Irak’ta hem de Suriye’de İran’la koordinasyon kurmasını; bölgeyle ilgili geleneksel tehdit algısını değiştirmesini ve bölgesel müttefikleriyle ilişkisinin bozulmasını göze almasını gerektiriyor.

İran’la nükleer müzakerelerden kaynaklanan bir yumuşama havası olmakla birlikte, bu havanın terörle mücadelede işbirliğine hayat verecek bir atmosfere dönüştürülmesi imkansız gibi gözüküyor.

 

ABD ile işbirliğini İran açısından imkansız kılan en önemli faktör şu:

Tahran, terörün gelişmesinden sorumlu tuttuğu Amerika’nın tekfirci gruplar aracılığıyla bölge ülkelerini parçalayıp zayıflatmaya ve İsrail’i tek bölge gücü haline getirmeye çalıştığına inanıyor.

Suriye ve Irak örneklerini vurgulayarak Washington’un terörist grupları yok etmeyi değil kontrollü bir şekilde korumayı amaçladığını savunuyor.

Obama’nın Camp David zirvesinde kendisinden İran’a karşı Bush doktriniyle adım atmasını isteyen Arap müttefiklerine ‘asıl sorun sizsiniz’[14] mesajı verdiği ve Netanyahu’nun tavırlarından rahatsızlık duyduğu doğru.

Ancak Araplarla İsrail’i tarihte ilk kez bu kadar açık bir müttefik haline getiren bu çelişkili durumun Washington açısından eşsiz bir kazanım olduğu da son derece açık.

‘Arap Baharı’nın Libya, Suriye ve Irak’ta bir ‘el-Kaide Baharı’na dönüşmesi, elbette hem Washington hem de Tahran açısından kaygı verici; ancak Suriye ve Irak’ın bölünmesi kaçınılmaz olduğunda sadece silahlı grupları destekleyen bölge ülkeleri bahar nezlesine tutulacak.

 


[1] Amerika’nın Sesi, 19 Mayıs 2015. Obama’nın IŞİD Stratejisi Mercek Altındahttp://www.amerikaninsesi.com/content/obamanin-isid-stratejisi-mercek-altnda/2777715.html

[2] Amerika’nın Sesi, 22 Mayıs 2015 Obama: ‘Ramadi’nin Kaybı Taktik Başarısızlık’http://www.amerikaninsesi.com/content/obama-ramadnn-kaybi-taktik-basarsizlik/2782139.html

[3] DW, 22 Mayıs 2014. Suriye'nin Irak'la sınır kapısı kalmadı http://www.dw.de/suriyenin-irakla-s%C4%B1n%C4%B1r-kap%C4%B1s%C4%B1-kalmad%C4%B1/a-18466704

[4] Akşam, 11 Eylül 2014. Obama’dan beklenen açıklama geldi.http://www.aksam.com.tr/dunya/obamadan-beklenen-aciklama-geldi/haber-337763

[5] El Cezire Türk. 26 Mart 2015. 'Şii milisler Tikrit’ten çekildi' http://www.aljazeera.com.tr/haber/sii-milisler-tikritten-cekildi

[6] YDH. 28 Mart 2015. Hadi Amiri: Irak Uluslararası Koalisyon’dan yardım istemedihttp://www.ydh.com.tr/HD13758_hadi-amiri--irak-uluslararasi-koalisyondan-yardim-istemedi.html

[7] YDH. 26 Mart 2015. Asaibu’l Hak: ABD’nin katıldığı operasyonda biz savaşmayızhttp://www.ydh.com.tr/HD13752_asaibul-hak--abdnin-katildigi-operasyonda-biz-savasmayiz.html

[8] El Cezire Türk. 27 Mart 2015. 'Şii milisler Tikrit'e dönsün' http://www.aljazeera.com.tr/haber/sii-milisler-tikrite-donsun

[9] YDH. 30 Mart 2015. Haydar İbadi, Tıkrit’e müdahale konusunda noktayı koyduhttp://www.ydh.com.tr/HD13762_haydar-ibadi-tikrite-mudahale-konusunda-noktayi-koydu.html

[10] YDH. 19 Nisan 2014. “Gönüllü Halk Güçleri’ni siyasi oyunlarınıza alet etmeyin”http://www.ydh.com.tr/HD13812_gonullu-halk-guclerini-siyasi-oyunlariniza-alet-etmeyin.html

[11] Sol, 18 Mayıs 2015. ABD Ramadi’nin IŞİD’in eline geçmesine göz mü yumdu?http://haber.sol.org.tr/dunya/abd-ramadinin-isidin-eline-gecmesine-goz-mu-yumdu-116960

[12] El Cezire Türk. 17 Mayıs 2015. Şii milislere "Anbar'a girin" talimatı http://test-temp.aljazeera.com.tr/haber/ramadi-isidin-kontrolunde

[13] BBC Türkçe. 22 Mayıs 2015. ABD'nin IŞİD stratejisi iflas mı etti?http://www.bbc.co.uk/turkce/ozeldosyalar/2015/05/150522_isid_abd

[14] YDH, 17 Mayıs 2015. Obama’ya Bush doktrini dayatmak http://www.ydh.com.tr/YD461_obamaya-bush-doktrini-dayatmak.html

YDH

NELER SÖYLENDİ?
@
Alptekin Dursunoğlu

Alptekin Dursunoğlu

DİĞER YAZILARI Yorgunların uzlaşmasıyla doğan Taliban emirliği 24-08-2021 10:06 Yeni bölgesel denklem ihtiyacı 03-08-2021 06:52 İran’da seçimler sonrası yeni bir dönem mi başlıyor? 21-06-2021 09:34 İsmail Heniye'nin İsrail İle Normalleşme Yönünde Adım Atan Fas Ziyareti... 18-06-2021 10:59 ‘Ümmetin liderlik’ ve Filistin’in silah sorunu... 19-05-2021 06:14 İdlib mi Fırat’ın doğusu mu? 28-03-2021 09:03 Suriye krizi onuncu yılına girerken.. 15-03-2021 09:21 Yozlaşmış düzenler, lümpen devrimler... 09-08-2020 22:56 Suriye hevesleri ve İdlib kaygıları arasında tercih zorunluluğu.. 11-02-2020 20:48 Direniş’in Zulfikar’ı 10-01-2020 19:45 Amerikan Jokerleri, Irak ve Lübnan'da Neler Oluyor... 08-12-2019 19:50 Barış Pınarı’nda neye niyet neye kısmet... 20-10-2019 08:04 İdlib için ‘yeni bir sayfa’ mümkün 11-07-2019 08:01 İsrail, Trump yönetiminden ne kadar korksa yeridir! 22-05-2019 05:00 Tahran ve Şam’dan Amerika’ya uyarı, Rusya’ya ayar... 03-03-2019 07:14 Adana mutabakatı, Türkiye’nin 'berat belgesi' 29-01-2019 17:14 Sahi kim Kürt düşmanı? PYD Şam’ın himayesine sığınacak? 27-12-2018 08:38 2015'ten bugüne değişen Yemen politikası yada, Suudi makamında Yemen ağıtları... 17-12-2018 20:01 Yemen savaşı biter mi? 25-11-2018 22:59 Sünni dünya'da tehdit algısının değiştirilmesi, Düşman olarak İsrail'i değil İran'ı görmek.. 05-11-2018 13:11 Bir acayip zirve, tüm tarafları memnun etti. 29-10-2018 21:15 Netanyahu’yu kim işletti? 30-09-2018 19:08 Soçi anlaşması, Fırat’ın doğusu ve Türkiye’nin İdlib rolü 24-09-2018 09:34 Suriye’ye müdahale ihtirasının acı meyvesi İdlib.. 15-09-2018 20:57 İran Rusya ortaklığında neler oluyor? 02-06-2018 12:23 Sadr’ın ‘zaferi’ Irak’ın belirsizliği... 20-05-2018 11:59 Mağluplar cephesinin savaş tehdidi 03-05-2018 23:45 ‘Doğu Guta’dan ‘Doğu Fırat’a Suriye’nin toprak bütünlüğü... 26-02-2018 20:28 Meğer İran halkı ne istiyormuş? 04-02-2018 23:35 Amerika’nın yeni Suriye stratejisi ve Türkiye'nin safı... 22-01-2018 10:20 İran’a dair iki tasvir.. 01-01-2018 13:36 Filistin-İsrail sorununda dördüncü aşama 18-12-2017 07:07 İran’ın en büyük şansı Suudiler 08-12-2017 09:06 Lübnan’da ava giderken av olmak.. 22-11-2017 23:06 Suudi-İsrail ekseni için yeni umut.. 06-11-2017 15:59 Dejavu, bağımsız Kürdistan macerası 23-10-2017 13:15 Kürdistan referandumu, hangi mağduriyet, hangi meşruiyet? 03-10-2017 10:40 Kürdistan için iki senaryo, Barzani için iki muhtemel gelecek.. 17-09-2017 21:34 Hizbullah’ın ikinci stratejik zaferi.. 30-08-2017 21:04 Omletten yumurta yapma sanatı 14-08-2017 07:19 ‘Fiili durumlar’ diyarında bağımsız Kürdistan kumarı 31-07-2017 08:56 Şerif’in Çar’la anlaşması... 10-07-2017 08:00 Zulfikar’ın anlattıkları... 22-06-2017 01:00 350 milyar dolarlık hayal ticareti Ortadoğu NATO’su.. 23-05-2017 14:29 Hamas’ın Yeni Siyaset Belgesi Ne Diyor.. 08-05-2017 09:28 Suriye’de yeni süreç başlarken Türkiye’nin lisanı ve lisan-ı hali.. 01-05-2017 19:09 Suriye saldırısı, ‘Yeni Şerifin’ ödül avcılarına züğürt tesellisi.. 10-04-2017 05:15 Şam ve Hama saldırısı Türkiye’nin Astana rolüne Suudi çelmesi... 27-03-2017 08:48 Türkiye’nin ‘Suriye’nin toprak bütünlüğü’ macerası... 19-02-2017 20:43 ÖSO iç savaşından, Fetih Ordusu iç savaşına 01-02-2017 12:35 Astana konferansı, yeni 'oyun düzeninin' ilk tatbikatı. 23-01-2017 14:29 Türkiye, Rusya İran ortaklığı ve Suriye’de artan çözüm şansı... 04-01-2017 21:57 Türkiye’nin ‘dolaylı ortaklığı’ ve Halep'in 'düşmesi' 19-12-2016 07:18 Irak’a dair gerçekler ve Musul’a dair senaryolar. 04-12-2016 21:33 Fırat Kalkanı kimin kalkanı? 27-11-2016 20:51 Cerablus müdahalesi 29-08-2016 22:51 Yeni Osmanlı aklından Türkiye Cumhuriyeti aklına dönüş... 08-08-2016 09:28 Dış politika dinamikleri açısından 15 Temmuz darbe girişimi... 25-07-2016 23:08 Cenevre-3’ün Cenevre-2’ye direnişi 08-05-2016 23:37 Arap Birliği’nde Suudi İsrail dönemi 27-03-2016 23:16 İsrail ile fabrika ayarlarına dönüş 28-12-2015 13:10 Suriye için şafak vakti 21-12-2015 17:23 IŞİD’e karşı ‘taktik başarısızlık’ mı yanlış strateji mi? 25-05-2015 08:13
Gazete Manşetleri
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA