Orhan Göktaş
Orhan Göktaş
Giriş Tarihi : 25-10-2020 21:41

Mevcut Eğitim Sisteminin Eleştirisi Ve Yeni Sistem Önerisi..

Sayın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın İstanbul Başakşehir’de İbn-i Haldun Üniversitesi Külliyesi Açılış Töreni’nde; "Önümüzdeki dönemde önceliğimizi aileden başlayarak eğitim öğretim hayatları boyunca evlatlarımızı hakkıyla yetiştirmek olarak değiştirmemiz şarttır." "Bu değişim topyekûn bir eğitim öğretim reformunu gerektirir." İfadelerini kullanması üzerine daha önce yayınlanmış olan bir yazımı önemine binaen güncelleyerek yayınlamanın faydalı olacağını düşündüm.

EĞİTİMİN SORUNLARI

Eğitim sisteminin sorunları, yıllardır tartışılagelmektedir. Fakat bu tartışmalar “sistemin ürettiği sorunlara” odaklanmakta, eğitim sisteminin bizatihi kendisinin “yapısı ve resmi ideolojisiyle” sorun olduğu gerçeği ise genellikle göz ardı edilmektedir.

Malumunuzdur, sorunları çözmenin yolu onları anlamakla doğru orantılıdır. Sorunlar doğru anlaşılmaz ise çözüm için ortaya konan bütün çabalar çözümsüzlüğe dönüşür.

Teşhisi yanlış konan bir hastalık için geliştirilen tedavi yöntemi, o hastalığı tedavi etmekten çok, hastalığın tedavisini geciktirecek belki de hastalığı kronikleştirecektir.

Sorun çözme tekniğinde en önemli aşama, sorunu tespit etmektir. “Doğru tespit, doğru çözüme götürür.”

Eğitim sorunlarını mevcut “eğitim sistemi içindeki sorunlardan” söz ederek tartışmak, çözüm değil çözümsüzlük getirecektir. Tartışılması gereken, sorunları üreten, sistemin kendisidir.

Ben, mevcut eğitim sisteminin “temelden yanlış” olduğu kanaatindeyim.

Bu sistem, eğitimin “amaç ve hedeflerini” yanlış üzerine bina etmiştir.

Sistemi değiştirmediğimiz sürece, sorunlar devam edecek, çözüm için harcanan zaman ve enerji de kaybolacaktır.

EĞİTİM SİSTEMİNİN DAYANDIĞI DÜŞÜNCE

Milli Eğitim Temel Kanunu’nda, Türk Milli Eğitiminin Amaçları

 

I – Genel amaçlar:

Madde 2 – Türk Milli Eğitiminin genel amacı, Türk Milletinin bütün fertlerini,

1.“(Değişik: 16/6/1983 - 2842/1 md.) Atatürk inkılap ve ilkelerine ve Anayasada ifadesini bulan Atatürk milliyetçiliğine bağlı; Türk Milletinin milli, ahlaki, insani, manevi ve kültürel değerlerini benimseyen, koruyan ve geliştiren; ailesini, vatanını, milletini seven ve daima yüceltmeye çalışan, insan haklarına ve Anayasanın başlangıcındaki temel ilkelere dayanan demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devleti olan Türkiye Cumhuriyetine karşı görev ve sorumluluklarını bilen ve bunları davranış haline getirmiş yurttaşlar olarak yetiştirmek;” (1) şeklinde tanımlanmaktadır.

Eğitim sistemimize “Milli Eğitim” denmesi ve “milli” kelimesinin “Atatürk milliyetçiliği” ile tanımlanması bize eğitim sistemimizin dayandığı düşünce hakkında yeterli ipuçlarını vermektedir aslında.

“Millet” kelimesi anlam kaymasına uğratılmış önemli kelimelerden biridir. Bu kelime Kur’an’da “din”, “ümmet” gibi anlamlara gelirken T.C Anayasası’nda “Atatürk Milliyetçiliği” kavramı kullanılmakta ve ‘millet ulus’a indirgenmektedir.

1982 Anayasasının 2 nci maddesine göre, “Türkiye Cumhuriyeti Atatürk milliyetçiliğine bağlı” bir devlettir.

Yukarıda da belirttiğimiz gibi anayasamızın 2 nci maddesinde herhangi bir milliyetçilik anlayışı değil “Atatürk milliyetçiliği” anlayışı kabul edilmiştir. Bu husus ayrıca anayasanın başlangıç bölümünün birinci paragrafında “Atatürk’ün belirlediği milliyetçilik anlayışı” şeklinde dile getirilmiştir.

Anayasada yer bulan “Atatürk milliyetçiliği bir ulus milliyetçiliğidir” ifadesi bizdeki milliyetçiliğin evrensel değil yerel olduğunu gösterir.

Bu durumda, eğitim sistemimiz “akılcı, ahlaki, insani, bilimsel, evrensel” değerlere değil, “Atatürk milliyetçiliğine” bağlı olmak şartıyla bu değerlere bağlı bir sistem olarak planlanmıştır.

Eğitimin sonunda oluşacak davranış değişikliği ise “Türkiye Cumhuriyeti’ne karşı görev ve sorumluluklarını bilen ve bunları davranış haline getirmiş yurttaşlar olarak yetiştirmek” cümlesiyle ifade edilmektedir.

Bu eğitim sisteminin yetiştirmek istediği insan “hakka, adalete, doğruya, ahlaki değerlere, hukuka, yani insani değerlere” karşı sorumluluğunu bilen değil, “devletine karşı” sorumluluğunu bilen ve bunları davranış haline getiren bir insandır.

Devlete itaati merkeze alarak devleti kutsal sayan bir eğitim sisteminde, özgür ve üretken bir insan yetişmez. Olsa olsa “İtaatkar, söz dinleyen, güdülenmeyi bekleyen emir kulları” yetişir.

İslam,  insanın “hür” olduğunu ve “hür düşünce ”ye sahip olması gerektiğini söyler.

Bizim eğitim sistemimiz ise hedef olarak “otoriteye bağlılığı esas kabul eden, ezberci ve nakilci” bir sistemdir. Bu sistemde-Türk Milli Eğitimi’nin temel amaçlarında ön görüldüğü gibi-  üretim yoktur, yorumlama yoktur, yalnız kuru bir tekrar ve körü körüne itaat vardır.

EĞİTİMİN AMACI

Eğitimin amacı İslam’a göre; “insanın hakikat arayışıdır.” “Hikmet, müminin yitiğidir, onu nerede bulursa alır.”(2)

Hikmet, hükmün doğru olanıdır; insan doğru veya yanlış hüküm verebilir, hikmet doğru hüküm verebilme yetisidir.

Yani hakikate erişebilme yeteneğidir hikmet.

Hikmet şeytanın değil de Rahman’ın istediği hükmü vermesini sağlar insanın.

Kur’an’da hikmet ile ilgili birçok ayet var:

“Eğer sana Allah'ın bol nimeti ve rahmeti olmasaydı, onlardan bir takımı seni sapıtmaya çalışırdı. Hâlbuki onlar kendilerinden başkasını saptıramazlar, sana da bir zarar vermezler. Allah sana Kitap ve hikmet indirmiş, sana bilmediğini öğretmiştir. Allah'ın sana olan nimeti ne büyüktür.” (3)

Bu ayette kitapla beraber hikmet verildiğinden söz ediliyor; demek ki kitabın yanında doğru karar verebilmek, doğru hüküm koyabilmek, hakikati anlayabilmek için hikmete de ihtiyaç var.

“Allah hikmeti dilediğine verir. Kime hikmet verilirse, ona pek çok hayır verilmiş demektir. Ancak akıl sahipleri düşünüp ibret alırlar.”(4)

Eğitim sistemimiz, John Dewey’in öncülük ettiği pragmatik eğitim felsefesine dayandırılmıştır.

Bu sistem “pragmatik” yani “pratik yarar” hedefleyen bir yaklaşım içindedir.

Hakikat pratik fayda ile sınırlandırılamaz.

Bu sistemde anasınıfından üniversiteye kadar bilimsel bir yaklaşımla eğitim verilmekte, bilimin uygulanması doğrudan eğitimin amacı olarak görülmektedir.

Mevcut eğitim sistemimizin kutsalı, bilimdir.

Mevcut sistemde eğitim “manevi değerlere, insan onuruna, doğruya, erdeme, hakikate ulaşım aracı” olarak değil; maddi karşılığı olan, ekonomik değerlere ulaşma aracı olarak planlanmıştır.

Çocuk öğretmenine: “Hocam bu konu benim ne işime yarayacak? Bize bu konuyu niçin anlatıyorsunuz?” şeklinde bir soru sorduğunda, hocanın verebileceği tek gerçekçi cevap: “Çocuğum bu konudan sınavda soru çıkmaktadır.” olacaktır.

Aksi bir cevap verdiği takdirde, çocuk o konuyu öğrenme ihtiyacı duymayacaktır.

Dersler,  çocuk sınava hazırlansın, daha iyi bir okul kazansın, daha iyi bir meslek sahibi olsun, daha çok para kazansın gibi tamamen maddi karşılığı olan hedefler gözetilerek verilmektedir.

Bu eğitim sürecinin sonunda öğrenci;  hastasına müşteri gibi bakan doktor, müşterisini yolunacak kaz gibi gören esnaf, devletten aldığı güçle vatandaşa zulmeden bürokrat… Olarak karşımıza çıkacaktır. Artık siz ne kadar ekleme yapabilirseniz yapın tipinde insan yetişmektedir. Yeter ki devletine sadık, Atatürk ilkelerini özümsemiş makul bir vatandaş olsun.

Oysa maddi karşılığı olan alanlara yönlendirmeden önce, derslerin içeriği çocuğun “kalbi yani insani, evrensel, ahlaki, dini” yönü terbiye edilmiş olsa ahlaklı meslek erbabı yetişmiş olacaktır.

EĞİTİMİN TEMEL UNSURLARINA YÜKLENEN ANLAM

Eğitimin temel unsurları  “insan”, “bilgi”, “ders”, “eğitim”, “öğretmen”, “öğrenci”, “toplum” gibi unsurlardır.

Eğitim sisteminde eğitimin temel unsurlarına yüklenen anlam, eğitimin amacını da ortaya koyması açısından yol göstericidir.

Eğitim sistemimiz materyalist temellere dayandığından, saydığımız unsurlara bu bakış açısıyla tanımlamalar yapılmaktadır.

İnsan nedir?

Ulaşılmak istenen nihai insan tipi nasıl bir insandır?

İnsana aktarılmak istenen bilgi nedir?

Ders nedir?

Eğitim nedir?

Niye verilir?

Öğretmen nedir?

Öğrenci kimdir?

Nasıl bir toplum istenmektedir? Gibi sorulara verilecek cevaplar eğitimin mahiyetini de ortaya koymaktadır.

Materyalizme göre her şey maddeden ibarettir, dolayısı ile “İnsanda konuşan, düşünen, alet kullanabilen sosyal bir hayvandır.”

Buna göre eğitim, bu sosyal hayvanın var olan potansiyelini en iyi şekilde değerlendirerek, en iyi şekilde üretip, ürettiğini de tüketme yeteneğini geliştirilmesi için verilir.

Her şey dünyadaki yaşam için.

En iyiyi üreten ve en iyiyi tüketen, en iyi insandır.

Mevcut eğitim sisteminde “Allah hayatın hiçbir somut alanında yoktur.”  Sadece soyut olarak “vicdanlara hapsedilmiş bir Allah anlayışı hâkimdir.”

Diğer unsurlara da yine vahyî bakış açısıyla değil, Batılı materyalist bakış açılarıyla yaklaşılmaktadır.

DİN EĞİTİMİ VEYA DEĞERLER EĞİTİMİ

Materyalist Batı, din ve devlet işlerini birbirinden ayırıp “laik ve seküler” bir anlayışı benimsemiştir.

Mevcut eğitim sistemimizin dayandığı mantığa göre:

Din başka, dünya başkadır; din dünya işlerine karışmaz, karışamaz.

Ancak İslam’a göre böyle bir ayrım yapamazsınız, din hayatın kendisidir. Sosyal hayat, siyasi ve ekonomik hayatı dinden ayıramazsınız.

İslam insana ölçüler koyar ve her ne iş yaparsanız yapın, bu ölçüler içinde kalarak, yapmak zorundasınız.

Seküler bir yaklaşımla yapılan eğitimde dini talepler, din kültürü dersleri ile veya din adamı yetiştiren imam hatip okulu gibi okullarla giderilmek istenmektedir.

Din kültürü derslerinde dinler hakkında genel bilgi sahibi olunmasını ve bir kısım dini ritüel ve duaların ezberletilmesi hedeflenir.

Onlarda “ruhban sınıfı” olarak adlandırdıkları din adamları vardır ve bunlar dini okullarda yetişip din adamı olur.

İmam hatip okulları ve ilahiyat fakülteleri “ruhban sınıfı” oluşturma mantığıyla kurulmuş okullardır.  “Bu okullarda yetişen insanlar din işleri ile ilgilensinler, din diğer vatandaşların gündeminden çıksın.”  anlayışı temel yaklaşımdır.

Bu okullarla imamlık ve ilahiyatçılığın birer mesleğe dönüştürülmesi hedeflenmiştir.

İmam hatip okullarında yetişen çocuklar imamlıkla yetinmeyip tıp, mühendislik, hukuk gibi bölümleri tercih edince müdahaleye maruz kalmışlardır. Çünkü bu okullar amacının dışına çıkmış, hedefinden sapmıştı.

İslam’da batıdaki ruhban sınıfına benzer din adamları sınıfı yoktur.

Her Müslüman İslam’ı öğrenmek zorundadır. Her ne iş yapıyorsa yapsın, ister teknik bir iş yapsın ister sosyal bir iş, ister finans sektöründe olsun ister sağlık sektöründe hiç fark etmez, yaptığı işi İslami ölçülere göre yapmak zorundadır.

Niye din kültürü diye ayrı bir ders verilir ki Müslüman çocuğuna? Neden müfredatta bulunan fen bilgisi, fizik, kimya, biyoloji, tarih coğrafya gibi dersler “hikmet arayışı” mantığı ile yapılmasın?

Neden derslerdeki konular işlenirken, konu ile ilgili ayet-i kerimeler, Hz. Peygamber’in ve İslam âlimlerinin sözleri verilmesin çocuğa?

Neden çocuklarımız derslere besmele, hamd ve salavatlarla başlamasın?

İlla ayrı bir ders mi koymak gerekiyor dini bilgiyi vermek için?

Din hayatın kendisi iken, niye hayatımızdan soyutlayıp dünya işleri ayrı din işleri ayrıymış gibi bir mantıkla eğitim yaptıralım çocuklarımıza?

Namazlarımızı cemaatle kılmanın faziletli olduğunu bildiğimiz halde, illa maaşlı bir hocaya neden ihtiyaç duyup onu yetiştirmek için ayrı okullar açılsın?

Hepimiz namaz kılmasını ve kıldırmasını bilmekle yükümlü değil miyiz?

Neden marangozluk, berberlik, öğretmenlik, mühendislik gibi ilahiyatçılık diye ayrı bir meslek oluşturuyoruz?

Belli alanlarda kendini geliştiren fakih, muhaddis, müfessir ve başka konularda kendisini geliştirmiş ulemaya muhakkak ihtiyaç duyulmalıdır. Bunların bu işi, geçim kaynağı, meslek olarak değil, bağımsız ulema sıfatıyla yapmaları gerekmiyor mu?

SONUÇ OLARAK

Eğitim sisteminin sorunları, sitemin kendisini ortadan kaldırıp yerine, bize göre bir sistem getirilmediği sürece tartışılmaya devam edilecek ve çözüm de üretilemeyecektir.

Bu konu ülkenin en hayati konusudur.

Sömürgeci bir mantıkla yapılan eğitim, sadece sömürgecilerin istediği tüketici bir toplum oluşturacaktır.

ÖNERİM

Bu sistem tedrici(aşamalı) olarak kaldırılmalıdır.

Kaldırıldığında yerine nasıl bir sistem getirilecekse adım adım yine tedrici bir şekilde yerleştirilmelidir.

Aşamaların ne olacağı, ne kadar süreceği, hangi aşamada neler yapılacağı konusunda komisyonlar oluşturulup çalışılmalıdır.

Bu süre içinde sistemin olumsuz etkilerini minimize etmek için vakıflar, cemaatler ve alternatif eğitim kurumları üzerinden eğitimler verilmelidir ki bugüne kadar veriliyor. Bunlar arttırılmalıdır.

Dipnotlar:

(1)Millî Eğitim Temel Kanunu (Kanun No: 1739)

(2)Tirmizî, "İlim", 19; İbn Mâce, "Zühd", 15

(3)Nisa suresi 113. Ayet

(4)Bakara suresi 269. Ayet

 

 

 

NELER SÖYLENDİ?
@
Orhan Göktaş

Orhan Göktaş

DİĞER YAZILARI Mevcut Eğitim Sisteminin Eleştirisi Ve Yeni Sistem Önerisi.. 25-10-2020 21:41 Adalet Ve Aile 10-10-2020 08:37 Ayasofya Camisinin İbadete Açılması Anadolunun Zaferidir! 25-07-2020 07:11 İnsan Hakları Bağlamında LGBT Meselesi 28-04-2020 23:24 Atatürk’e Hakaret Ve İfade Özgürlüğü.. 04-04-2020 11:15 Türkiye’nin Suriye Operasyonu 04-03-2020 09:28 ABD Ve Ona Umut Bağlayanlar Şaşkın 09-01-2020 08:06 Bir Arada Yaşamak Ama Hangi İlkelerle.. 14-12-2019 00:24 Barış Pınarı Operasyonu Üzerine.. 12-10-2019 15:00 Suriyelilere Saldırılar Üzerine... 30-09-2019 09:07 İktidar Oyunları... 30-12-2018 21:56 İstiklal Harbini Kazanmasaydık Neler Olurdu? 14-11-2018 15:28 Suriye’de Suçlu Kim? 29-04-2018 17:44 Toplusal Sorunların Kaynağı Aile Yapımızdır!... 26-03-2018 11:40 Öğretmen Performans Değerlendirme Yönetmelik Taslağı Ya Da Suya Yazı Yazma Çabası... 28-02-2018 20:31 Türk ve Kürt Kavimlerinden Zalim Bir Topluluk Çıkarmak... 17-05-2017 08:38 Hangi İslam! 18-04-2017 23:03 Bir Avrupa Tahlili.. 15-03-2017 15:16 Onlar Tarih Okumazlar Ki!... 08-03-2017 18:50 PKK, Ermeniler, Zerdüştler ve İslami Terör 13-06-2016 12:16 Ahlak ile edep arasındaki fark... 09-05-2016 18:29 Eğitimdeki Yozlaşmaya Karşı Ahlak Eğitimi 25-04-2016 11:04 Göç Olgusu 14-04-2016 11:45 Terörün kaynağı emperyalist devletlerdir 28-03-2016 23:41 Çanakkale Bir Kurtuluş Reçetesidir 18-03-2016 15:30 Fikir beyan etmekten korkar olduk! 14-03-2016 09:38 Kürt sorunu mu, Kürtlere yapılan zulüm mü? 29-02-2016 08:19 Suriye; Eski Hal Muhal; Ya Yeni Hal Ya İzmihlal 19-02-2016 15:08 İnsan Hakları Okulu 04-02-2016 16:36 Meb’in Yaptığı En Hayırlı İş! 29-01-2016 22:29 Aynı Tas Aynı Hamam, Yine Biz Olduk Canı Yanan! 13-01-2016 23:22 Eğitimin sorunları 04-01-2016 09:57 Kadın nedir? 21-12-2015 16:33 Yaşam hakkı 30-11-2015 13:21 Kardeşlik Hukuku 09-11-2015 15:51 İslami Hareket Açısından Mezhep 14-08-2015 10:41 İslami Hareket Açısından Şiddet 25-05-2015 17:45 Şinni 29-03-2015 18:43 Değişim Liderleri – Değişmeyen Alışkanlıklar 03-02-2015 08:37 Adana’nın Öteki Yüzü 20-01-2015 10:42 Genç Nüfus Baş Tacı Mı Olacak Baş Belası Mı? 11-01-2015 20:05 İdam Mı? Müebett Mi? 26-12-2014 21:30 Bir Âlimi Dinlemek… 15-12-2014 12:46 Fuat Yıldırım Olayı Ve Diyanetin Siyasetle İmtihanı 24-11-2014 12:55 İzmir: Tecavüzcüsüne Aşık Olmuş Şehir 13-11-2014 12:04 Adam Olamayan Vali Olmak Ya Da Öze Dönüş. 03-11-2014 11:56 Stk’ların Uyuşturucu İle İmtihanı 21-10-2014 21:56 İslamda Şiddet Üzerine 09-10-2014 09:53 Türkiye, İran Ve İslami Hareketler 25-09-2014 13:32 İslami Hareketler Üzerine 19-09-2014 17:18 Tevhid-İ Tedrisat Kanunu Üzerine 10-09-2014 13:34 Yeni Türkiye Ve Zindandakiler… 03-09-2014 19:08 Ak Partinin Adaleti Ve Zindandakiler 28-08-2014 15:25 Birlikte İş Yapmak Üzerine… 11-08-2014 23:12 Öncü Nesil Mi? Ölü Nesil Mi? 30-07-2014 23:41 Filistinliye Açık Mektup 18-07-2014 09:29 Haklarımız – Sorunlarımız Ve Çözüm Yolu 11-06-2014 23:35 İnsanı Tanımak -2- 28-05-2014 21:17 Soma İzlenimlerim -2- 23-05-2014 06:12 Soma İzlenimlerim -1- 21-05-2014 19:14 İnsan’ı Tanımak 07-05-2014 18:43 Batı Medeniyeti Ve İslami Hareket 11-04-2014 10:56 Seçim Sonuçlarından Anladığım… 02-04-2014 00:30 Cemaat Parti Kavgası Ve İslami Hareket Metodu 31-03-2014 07:56 Çanakkale Üzerine 19-03-2014 13:14 Ağlayan Ve Ağlatan Adam 17-02-2014 17:40 Kim Kime Muhtaç? 10-02-2014 21:32 Hangi İslam ?… 12-01-2014 22:15 Topyekün Savaş Ya Da Esaret Tercih Bizim 27-12-2013 15:50 SEVGİ MERKEZLİ EĞİTİM VE DERSHANELERİN DÖNÜŞTÜRÜLMESİ 13-12-1901 22:42 VALİ BEY BENİM KIZIM SANA EMANET! 13-12-1901 22:42 BENİM ADAYIM BU YERSE! 13-12-1901 22:42 MİLLİ EĞİTİM ÜZERİNE “SUÇ VE CEZA” 13-12-1901 22:42 KÜRTLER ÜZERİNE 13-12-1901 22:42 DİKTATÖRİZM YA DA KÜRESEL DÜNYA DÜZENİ 13-12-1901 22:42 İHVAN-İ MÜSLİMİN VE MISIR ÜZERİNE 13-12-1901 22:42 BARIŞ SÜRECİ ÜZERİNE 13-12-1901 22:42 ÇANAKKALE 13-12-1901 22:42 SURİYE İÇİN YAPMADIKLARIMIZ 13-12-1901 22:42 İslami Mücadele ve Suriye: Yaman Çelişki 13-12-1901 22:42
Gazete Manşetleri
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA
tempobet