Ramazan DEVECİ
Ramazan DEVECİ
Giriş Tarihi : 05-09-2018 21:24

Hz. Osman’ın Kanı Üzerinden, Hz. Ali’den İstenen Adalet mi, Yoksa Adaletsizlik mi?

İslam’ın esası tevhid ve adalettir. Müslümanın diğer insanlardan farkı tevhide olan inancı ve adaleti esas alan yaşamıdır. Kuran inananlara düşmanlarına karşı bile adaletli olmaları gerektiğini emreder. Victor Hugo “İyi olmak kolaydır zor olan adil olmaktır" der. Onun için tarih boyunca iyi insanlar çok olmuş ama adaletli insanlar çok az olmuştur.

Yazılarımda sık sık adaletin maslahata kurban edilmemesini gerektiğini bunun Nisa 135 ve Maide 8’in bir gereği olduğunu söylüyor ve bunu insanlığın adalet sesi olan Hz. Ali örnekliği üzerinden anlatmaya çalışıyorum. 

Maslahatın bir zorunluluk olduğunu ve İslam’ın ilkelerinden biri olduğunu söyleyen kimi islamcılar, Hz. Ali’nin Hz. Osman’ın katillerini cezalandırmayarak bir anlamda adaleti değil maslahatı tercih ettiğini söylüyorlar.

Peki gerçekten durum böyle mi?

Öncelikle evet maslahat İslam fıkhının ilkelerinden biridir ama adalet sözkonusu olduğunda değil. Çünkü adalet konusunda maslahatı gözetmek adaleti zedeler, ancak Müslümanların vahdeti söz konusu ise maslahatçı olmak gerekir. Hz. Ali adalet konusunda değil ama, vahdet sözkonusu ise enbüyük maslahatçı olmuştur.

Peki; Hz. Osman’ın katilleri biliniyordu da  Hz. Ali maslahat için üçüncü halife Hz. Osman’ın katillerini cezalandırmadı mı?

Bu soruya doğru cevap verebilmek için öncelikle olayları doğru bilmek ve doğru değerlendirmek gerekiyor.

Hz. Ömer H. 23. Yılı Zilhicce,  M. 644 yılı Kasım ayında Mugîre b. Şû'be'nin Hristiyan kölesi Ebû Lü'lü tarafında sabah namazında şehit edilmişti.
Hz. Ömer şehit olma
dan önce, kendisinden sonra halife seçimini Hz. Ali, Osman, Zübeyr, Talha, Sa'd b. Ebî Vakkas ve Abdurrahman b. Avf’tan oluşan  altı kişilik şuraya bırakmış onlardan içlerinden birini halife seçmelerini istemişti. Bu şuradan Talha, Hz. Osman’a Zübeyr Hz. Ali’ye Sad b. Vakkas kendisine oy kullanmıştı. En son Abdurrahman b. Avf’ın oyu ile Hz. Osman üçüncü halife olarak seçilmişti.

Hz. Ömer’in oğlu Ubeydullah b. Ömer, Babasının katilinin yerini ve kaçmaya çalıştığını öğrenince peşinden giderek Ebû Lü’lü’yü kızını, olaydan kısa bir süre önce müslüman olan eski Sasani komutanlarından Hürmüzan-ı Farisi’yi ve Cüfeyne’yi öldürdü. Hz. Ali ile bir kısım sahâbeler katil dışında başkalarınıda öldürdüğü için Ubeydullah’a kısas uygulanmasını istediler, ama ikinci halifenin oğlu olduğu için bazı sahabelerinde ricası ile üçüncü Halife Hz. Osman kısası uygulamadı. Ubeydullah b. Ömer, Hz. Ali halife olunca kendisine kısas uygulayacağını düşündüğü için Şam’a Muaviye’nin yanına gitti ve Sıffın savaşında Muaviye’nin komutanı olarak öldü.

Hz. Osman hilafete, adaleti maslahata kurban ederek başlamıştı. Daha sonraki süreçte Hz. Ömer’in atadığı valileri azlederek yerlerine ehil olup olmadıklarına bakmadan akrabalarını atamıştı. Hz. Osman Kûfe valisi Sa’d b. Ebî Vakkâs’ı azledip yerine anne bir kardeşi Velid b. Ukbe’yi, Mısır valisi Amr b. el-Âs’ın yerine sütkardeşi Abdullah b. Sa’d b. Ebî Serh’i görevlendirmiş, kısa bir süre sonrada Basra valisi Ebu Musa el-Eş’ari’yi görevden alarak dayısının oğlu Abdullah b. Amir’i Basra valiliğine tayin etmişti. Hz. Osman, önemli eyaletlere yakın akrabalarını tayin etmiş sadece Şam valisi olan Muaviye’ye dokunmamıştı. Zira Muaviye zaten Emevi ailesindendi. Hz. Osman Muaviye’nin adaletsiz uygulamalarını eleştiren muttaki sahabi Ebuzer’ide Rabeze’ye sürgüne göndermişti.

Hz. Osman Peygamberimizin daha önce ceza olarak Medine’den Taif’e sürgüne gönderdiği  Hakem’in Medine’ye dönmesine izin vermiş ve ona ekonomik olarak iyi bir ücrette tahsis etmişti. Hakem’in ayrıçalığı bununlada bitmemiş, Hakem’in oğlu Mervan’a Fedek arazisini vermişti. Fedek arazisi Peygamberimizin Hz. Fatıma’ya verdiği arazi idi. Hz. Ebubekir onu beytulmala almıştı. Hz. Fatıma’nın ve çocuklarının hakkı olan Fedek arazisini Hz. Osman amcaoğlu ve damadı olan Mervan’a vermişti.

Hz. Osman’ın tayin ettiği bu valiler bulundukları yerde yaptıkları adaletsiz ve gayrı islami uygulamalarla huzursuzluk nedenleri olmuşlardı. Bölge halkları valilerle birlikte valiyi atayan halifeyide eleştiryorlardı.

Hz. Osman’ın hilafetinin süresi uzadıkça Valilerin yaptıkları haksızlıklar sonucunda huzursuzluklar o kadar arttı ki 656 yılının nisan ayında Mısır, Kufe ve Basralılardan oluşan muhalif gruplar, hac gerekçesiyle Medine’ye Halife’ye hesap sormaya geldiler.

Muhalif guruplar Halife’nin evini kuşatarak halifeye valilerinin yaptıkları haksızlıkları dile getirdiler. Hz. Ali, asilerle halife arasında aracılık yaparak Mısır valisinin görevden alınıp, yerine Mısır valisi olarak Hz. Ebu Bekir’in oğlu Muhammed b. Ebubekir’in atanması karşılığında isyancıları ikna etti ve isyancılar Medine’yi terk ettiler.

Medine’den ayrılan isyancı gruplar, çok geçmeden kendilerinin öldürülmesini emreden bir mektup ele geçirdikleri gerekçesiyle geri döndüler. Mektup, halifenin mührünü taşıyordu. Fakat Hz. Osman, mektuptan haberi olmadığını söyledi. İsyancılar Halifeye Mektup seninse sözünde durmadın ve yalan söyledin artık halifelik makamında oturamazsın istifa et, yok mektup sen yazmadınsa birileri senin mührünü kulanıyor ve sen halifelik liyakatını kaybettin yine istifa etmen gerekiyor dediler.

Sonunda mektubun, halifenin haberi olmadan, onun ağzından katibi ve damadı Mervan  tarafından yazıldığı anlaşıldı. Bunun üzerine isyancılar halifeden Mervan’ı kendilerine teslim etmesini istediler. Hz. Osman istifa etmeyide damadı Mervan b. Hakem’i teslim etmeyide kabul etmedi.

İsyancılar talepleri kabul edilmeyince halifenin evini kuşattılar. Süreç içerisinde binlerce isyancı içerisinden bir grup isyancının halifenin evine girerek Hz. Osman’ı şehit ettiği sanılıyor. Katil gerçekten isyancılardan birimi yoksa dışarıdan bir elmi idi? katil yada katillerin kim olduğu bilinemedi.

Hz. Ali’ye Hz. Osman’ın kanının hesabını soranlar hiçbir zaman katil filandır onu niye cezalandırmıyorsun demediler. Evet Hz. Osman şehit edilmişti ama ortada bilenen bir katil yoktu binlerce isyancı vardı. Ve bu isyancılar yapılan önemli bir yanlışa haklı bir tepki gösteriyorlardı.

Hz. Osman’nın şehit edilmesinden sonra insanlar Hz. Ali’ye biat ettiler. Başta Hz. Ali bu biatı kabul etmedi. Onlara “Siz benim adaletime tahammül edemezsiniz gidin başka birine biat edin ben yine ona danışmanlık yapayım” dedi. Ama ısrarlar üzerine biatleri kabul etti.

Hz. Ali adalet konusundaki hassasiyetinden dolayı zan ile insanlara kısas uygulayamazdı. Kısas uygulana bilmesi için katillerin kim olduğunun kesin olarak bilinmesi gerekiyordu. O her zaman zulüm yapmaktansa zulme uğramayı tercih etti.

Sanıyorum Sivas olayları Hz. Ali’nin neden zan ile insanları cezalandırmadığını anlamamız için iyi bir örnek olabilir.

Sivas olaylarını kısaca hatırlarsak, Aziz Nesin Peygamberimize ve eşlerine hakaret eden Selman Rüşti’nin ‘Şeytanın Rivayetleri’ kitabını yayınlama başlamış ve o yayın üzerine Sivas’a bir programa gitmişti. Aziz Nesin ve diğer solcu aydınların kaldıkları otel’in önünde toplanan Sivaslı Müslümanlar Aziz Nesin’in Peygamberimize hakeret eden bu kitabı yayınlamasını protosto etmişlerdi.

Otel’in önünde toplanan Müslümanlar tekbir getirerek Allah Resulünün izzetine ve İslam’ın kutsalına sahip çıktıklarını ilan ediyorlardı. Ama o kalabalıklar içerisinden yada dışardan gelen gizli bir el 33 aydının kaldığı Madımak otelini yakmış o gün orada 35 insan dumandan boğularak ölmüştü. Ama oteli yakan gizli elin kim olduğu hiçbir zaman öğrenilemedi.

Ama buna rağmen 1993 yılında gerçekleşen olaylarda 170 kişi evlerinden ve iş yerlerinden gözaltına alındı. Bu insanların bir kısmının tek suçu sadece gösteriye katılmaktı, bir kısmı gösteriye bile katılmamıştı.  Görülen davalarda 124 kişi yargılandı, 33 kişiye idam, 91 kişiye çeşitli hapis cezaları verildi. Buna rağmen Madımak Hotelinde ölenlerin yakınları hala adalet diye yürüyorlar. Onlarda Sivas olaylarının gerçek sorumlularının cezalandırıldığına inanmıyorlar.

Sivas olayları davası mağdurları ise hala ceza evlerinde adalet bekliyor. Bu insanlar hiçbir suçları olmadığı halde 25 yıldır cezaevinde yatıyor.

Şimdi sormak istiyorum, Hz. Osman’ın belli olmayan katillerinin hesabını Hz. Ali’ye soranlar gerçekten adaletmi yoksa adaletsizlik mi istemiş oluyorlardı.

Hz. Ali zan ile hareket etse idi ve o gün Medine’de gösteriye katılanlardan bazılarını Hz. Osman’ın katili olarak öldürse idi adaleti sağlamış mı olurdu. Böyle bir uygulama belki insanların tepkisini azaltmak için maslahat gözeterek yapılabilirdi ama adalet için değil. Ömrü boyunca hiçbir zaman adaleti maslahata kurban etmeyen Hz. Ali’nin zan ile böyle bir uygulama yapması mümkün değildi ve yapmadı.

Hz. Ali adaleti maslahata kurban edenlerden olsaydı, tıpkı Sivas davasında Madımak otelinde ölen 33 aydın için suçsuz 33 kişiye idam cezası verilmesi gibi, isyancıların içinden bikaç kişiye kısas uygulayarak insanların itirazlarını kesebilir, Şam sokaklarında dolaştırılan kanlı gömleği etkisiz kılabilirdi. Ama o suç kesin olarak ispatlanmadan kimseye cezalandırma yoluna gitmedi, adaleti maslahata kurban etmedi. Zira o her zaman insanlığın adalet sesi olmuştu.

Şam sokaklarında Hz. Osman’ın kanlı gömleğini dolaştırarak Hz. Osman’ın katillerinin hesabını Hz. Ali’ye soran Muaviye’nin derdi adalet yada Osman’ın kanı değilidi. Hz.Osman’ın kanı üzerinden kendi saltanatını kurmaktı ve bunda da ne yazık ki başarılıda oldu.

Şimdi Hz. Osman’ın kanın hesabını soranların dertleri adaletse Ubeydullah b. Ömer için niye kısas talebinde bulunmadılar sormak hakkımız değil mi... Suç belli, suçlu belli ama kısas uygulamamıştı. Ama burada adaletin dili olan yine Hz. Ali olmuştu.

Evet Hz. Ali insanlığın adalet sesidir. İnsanlık vicdanının sesidir. Onun için tarih boyunca Hz. Ali çok sevilmiş, Müslümanlar çocuklarına, Muaviye’nin değil Ali’nin ismini vermeyi tercih etmiş ama yaşamlarında, Ali’yi değil ne yazık ki Muaviye’yi örnek almışlardır.

Müslümanların tarihinde, Ali’nin adaleti maslahata kurban etmeyen anlayışı değil, Muaviye’nin adaleti değil maslahatı, adaleti değil çıkarı, adaleti değil güvenliği, adaleti değil baskıyı esas alan anlayışı hakim olmuştur. Ve kimi İslamcılar Ali’nin adalet konusundaki bu hassasiyetini örnek almaktansa, Ali’ninde diğerlerinden farkı olmadığını ispatlama derdine düşüyorlar.

İşte Ali’nin hayatı ortada ne yapsalar onun adalet konusundaki hassasiyetini gölgeleyemezler. Müslümanlar Ali’nin adaleti maslahata kurban etmeyen anlayışını hayata geçirmeden insanlık için umut olamazlar. Zira Müslümanın, İslam’ın insanlığa sunacağı en güzel şey, insanlığa umut olacak değer, insanlığın aradığı adalettir. İslamın esasıda adalettir. Öyle ise bize düşen adaletin sesi olmak, adalet için mücadele etmektir.

“Ey iman edenler! Allahiçin adaleti ayakta tutacak şahitler olun. Bir topluluğa olan kininiz, sizi adaletten ayırarak günaha sürüklemesin. Adil olun. Çünkü bu, Allah'a kulluktaki samimiyetin en iyi göstergesidir. Allah'a kullukta samimiyetinizi sürdürün. Çünkü Allah yaptıklarınızdan haberdardır.” (Maide 8)

“Ey iman edenler! Kendinizin, ana-babanızın veya akrabalarınızın aleyhine bile olsa, Allah için şahitlik ederek adaleti ayakta tutun…” (Nisa-135)

 

NELER SÖYLENDİ?
@
Ramazan DEVECİ

Ramazan DEVECİ

DİĞER YAZILARI Müslüman Ahlak İlişkisi ve Riya, İhlas Arasına Sıkışan Amellerimiz .. 07-07-2020 16:43 Filistin’e Sadece Türkiye mi Sahip Çıkıyor? 01-06-2020 13:19 Amerika’ya Karşı Olmak, Küresel Adalet Mücadelesi Vermektir… 08-05-2020 07:53 Adalet İçin Mücadele Örneği: Hılfu’l-Fudûl… 07-03-2020 13:16 41. Yılında İran İslam Devrimi: Başarıları Ve Başarısızlıkları? 03-02-2020 08:40 Cemaatten PY'ya, PY'dan Terör Örgütüne FETÖ, FETÖ Mücadelesinde Yapılan Adaletsizlikler 20-01-2020 08:43 Türkiye’de Dindarlaşma Niye Azalıyor… 17-12-2019 08:53 Takva Adalet Sahibi Olmak, Adalet Mücadelesi Vermektir.. 21-10-2019 08:10 Nijerya İslami Hareketi ve Şeyh İbrahim Zakzaki… 17-07-2019 18:16 Şehitlerin Mesajı: Tevhid- Adalet- Vahdet- Özgürlük- Kudüs 04-05-2019 00:08 31 Mart seçimlerinin düşündürdükleri… 15-04-2019 05:35 İmam Humeyni Düşüncesinde ve İslam Devrimi'nin 40 Yıllık Sürecinde İslami Vahdet 06-03-2019 08:20 Doğum Günü ve Ölüm Günü... 22-01-2019 00:13 Kadın Sorunu Mu, Erkek Sorunu Mu? 17-12-2018 12:25 Günümüzün Kerbela’sı Yemen’in Serencamı ve Ümmetin Duyarsızlığı… 10-10-2018 06:56 Hz. Osman’ın Kanı Üzerinden, Hz. Ali’den İstenen Adalet mi, Yoksa Adaletsizlik mi? 05-09-2018 21:24 Ak Parti ve 24 Haziran Seçimleri... 03-07-2018 21:52 ‘Türkiye- ABD İlişkilerinin Psikolojisi’ Kitabı ve Büyük Şeytan Amerika’yı Tanımak… 28-05-2018 13:03 Erzincan İzlenimleri Erzincan Candır…. 28-04-2018 00:09 Bize de Ali’nin yalnızlığı düştü… 16-03-2018 09:59 Piri Aşk’ın, Davası Devrimden Özgür Kudüs’e… 09-02-2018 15:21 Üstad Bediüzzaman’ı ve Risale-i Nur’ları Doğru Anlamak… 15-01-2018 00:46 Kudüs İçin ne Yapmak gerekiyor, Kudüs eylemleri Müslümanların gazını mı alıyor? 21-12-2017 19:52 Yalnız Devrimciler Ali ve Ebuzer 11-11-2017 09:57 Ümmetin Dirilişi ve Direnişi Kudüs’ten Geçer… 01-10-2017 00:07 Kurban Yaklaşırken, İbrahim’in İmtihanına Hazır Mıyız? 24-08-2017 10:33 Hz. Ali Örnekliğinde: Tevhid, Adalet ve Vahdet 06-08-2017 15:09 15 Temmuz Darbe Girişiminin Düşündürdükleri… 14-07-2017 17:57 İktidarın Dayanılmaz Cazibesi ve İslamcılardaki Değişim.. 01-07-2017 18:01 İyi olmak kolaydır zor olan adil olmaktır…. 12-06-2017 00:43 Devletin Dini adalettir, dinin devleti de özgürlüktür... 17-05-2017 08:49 Emperyalizm ve Sömürgecilik Karşısında İnsanlığa Umut Olmak… 08-04-2017 22:55 İmam Ali ve Nefsini Tanımak… 03-03-2017 08:28 Şubat Ayı Şahadet Ayıdır; Şahadet Kudüs’tür…. 04-02-2017 22:33 İnsanı Tanımak mı Zor Yoksa Anlamak mı? 01-01-2017 07:23 Aşk Yolculuğu Kerbela... 04-10-2016 08:47 Kuran’da Sevgi ve Aşk.. 17-09-2016 22:56 Ali’nin Adaleti, Muaviye’nin Maslahatçılığı… 04-08-2016 10:09 Medeniyet ve Modernizm Üzerine ….. 08-07-2016 11:50 Ramazan Ayı Kuran Ayı… 06-06-2016 08:55 İmamı Azam Ebu Hanife’nin Siyasi Mücadelesi... 18-05-2016 09:27 İmamı Azam Ebu Hanife… 06-05-2016 00:02 Müslümanların Kardeşliği ve Vahdet 01-02-2016 00:01 Çağdaş Medrese; İslami Değerler Akademisi… 01-01-2016 00:26 İslami Mücadelede Metot 01-12-2015 10:45 Ebul Fazl Abbas; Kerbela’nın Yiğit Savaşçısı 23-10-2015 00:04 Mustafa İslamoğlu hoca ve Uydurulmuş din-İndirilmiş din söylemi… 09-10-2015 00:01 Ak saçlı bilge: Atasoy Müftüoğlu 12-08-2015 19:00 İran Gezi Notları 30-06-2015 18:28 Miraç, Namaz ve Kudüs 15-05-2015 08:17 Aşka ve Sevgiye Dair 06-04-2015 08:22 Kuran'da Müslüman 28-01-2015 22:27 Fıtratın İlahi Yanı; Kamil İnsan Olmak 25-12-2014 10:37 Hz. Zeynep; Babasının Süsü…. 24-11-2014 09:00 Kerbela ve Kuran 25-10-2014 06:31 Kurbanda İbrahim’ce Bir Duruş… 26-09-2014 05:52 Kudüs, İslahiye Ve İstanbul 23-08-2014 06:06 Kuran Rehberliğinde Huriyi Doğru Anlamak 11-08-2014 19:36 Kudüs Sevdamız Aşkımız Hayalimiz Bizim. 25-07-2014 00:59 Bireysellik Ve Bencillik 23-06-2014 04:57 Hayat Sigortamı Annemi Kaybettim 07-04-2014 00:06 Dostluk Üzerine 25-03-2014 00:02 Nisa Suresi Tevhid Adalet ve Kadın 03-03-2014 07:51 Dünya Sevgisi ya da Dünyevileşme 02-02-2014 11:01 Kadınlardan Yönetici Olur mu? 21-12-2013 08:34 Oruç Tutmak İhram Giymek Gibidir 29-09-2013 07:06 Annem.... 01-08-2013 07:03 Müslümanların Suriye İmtihanı 19-04-2012 07:08 Hz. Fatıma Timsali Bir Anne ve Onun Çocuk Eğitimi 25-06-2013 07:09 Bebeğini Özleyen Anne 28-05-2013 07:10
Gazete Manşetleri
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA
tempobet