Hazım Koral
Hazım Koral
Giriş Tarihi : 30-06-2018 06:47

Art Niyet - Suizan Veya Önyargı

İnsani ilişkileri zedeleyen en hassas davranış kalıplarından biri de suizan olsa gerek. Genel olarak bu günah olgusu iki kişi arasında geçmektedir. Biri önyargıda bulanan kişi, diğeri ise suizana muhatap olan birey.

Yüce dinimiz ise her iki muhataba bir takım kriterler sunmaktadır ki, itibar yitimi ve marazın önüne geçilmiş olsun. Zira bu tür marazlar ve itibar yitimi insani ilişkilerde de fitnelere sebebiyet vermektedir. “Suizanda bulunma.” (Hucurat:12) “Suizana vesile olacak davranışlardan uzak dur.” (Hadis) Görüldüğü gibi bu olayın iki netameli varyantı vardır. Eğer insanlar bu kriterlerden bi haber ise olumsuzlukların ve küskünlüklerin vuku bulması kaçınılmaz olmaktadır.

Menfaat ve çıkar ilişkilerinin ön plânda olduğu bir zaman diliminde yaşadığımız izahtan varestedir, kimse inkâr edemez. Böylesi bir ortamda “mütedeyyin” olarak bilinen insanlar daha hassas ve daha temkinli olmalılar. Zira bir şekilde nefsine uyup karşısındaki insana önyargı ile bakan ve ithamda bulunan şahıs, muhatabına aidiyet değerleri ve dindarlığı üzerinden saldırabilmektedir. Kısacası bu vesile ile toplumda dindar insanların olumsuz özelliklere sahip olduğu algısı oluşturulmaktadır. Bazıları bu art niyetlerini isim vermeden sosyal medyada paylaştıklarında dindar insanımıza ve dine düşman olanlar “mal bulmuş mağribi” gibi hemen bodoslama yorumlar yapmakta “beğeni” tıklamaktadır. Elbette ki İslâm fıkhına göre suizan haram olmakla birlikte, suizana vesile olmak da haramdır. Bu vecihle Müslüman birey her iki duruma karşı dikkatli olmalıdır. Fakat bir şekilde insanların suizannına sebebiyet verecek bir davranışta bulunulmuş ise mutlaka telafi yoluna gidip (daha önce yaşanmış benzeri örnekler verilerek) “yanlış anlaşılma” vuzuha kavuşturulmaya çalışılmalıdır. Eğer karşı taraf karine ve iddiaları reddedip art niyette  ısrarcı ise, suizana sebebiyet verenin işi zorlaşmaktadır. Çünkü karşı taraftakinin böylesi durumlarda hüsnüzanda bulunması dinen farz olmasına rağmen bu bilgiden bi haber ise tartışma ve gerginlik kaçınılmaz olmaktadır.

Bu durumda ithama muhatap olan kişi karşısındakinin töhmet içerikli ısrarcı iddialarına rağmen iknada başarılı olamayınca “iyi ki ahiret var” deyip işi Allah’a havale etmesi kaçınılmaz olmaktadır. Töhmet ve ithamlara maruz kalan kişi şöyle bir serzenişte bulunmalıdır: “Sevgili kardeşim ben seni de kendimi de Allah’a havale ediyorum. En adil ve en iyi hüküm verecek olan Allah’tır.” Sonuç olarak ithama muhatap olan kişi kendisinden emin ise karşısındakine ikna konusunda şöyle bir fırsat vermelidir: “Ben sizi yanlış anladım ve beni de yanlış anlamanıza sebebiyet verdim. Bu konuda beni mazur görün.” Ancak hâlâ ikna olunmuyor ve ithama devam ediliyorsa, karşınızdaki muhatabınıza beddua da bulunma şansı verin ve size şöyle desin: “Kendi menfaatin ve karşındaki kişinin zarar görmesi için ithamda bulunduğum şekliyle bize yalan söylüyorsan Allah senin belanı versin. Yok eğer senin iddiadanın hilafına ben sana iftira atmış oluyorsam Allah benim belamı versin.” Bu tür beddua elbetteki hoş ve etik değil ancak karşı tarafın kalbi mutmain olsun diye bu fırsat ona verilmeli. İthama maruz olan kişi ise akrabalık veya komşuluk bağını gözeterek özveride bulunabilir ve şöyle der: “Beddua hakkım ben de mahfuz olmakla birlikte ben bu hakkımı kullanmıyorum; siz ise kullanıp kullanmamakta serbestsiniz. Allah’ın selameti ve rahmeti üzerinize olsun.” Şu hakikati bilmiş olalım ki; Dünya sınavımızın gereği olarak şeytan bu gibi durum ve olayları fırsata dönüştürüp kardeşlik ve insani ilişkileri zedelemek, küskünlük ve düşmanlıklara sebebiyet vermek için çabalamaktadır. Rabbimiz ise şöyle bir çarpıcı uyarıda bulunmaktadır:

“Ey iman edenler! Zannın çoğundan kaçının. Çünkü zannın bir kısmı günahtır. Birbirinizin kusurunu araştırmayın. Biriniz diğerinizi arkasından çekiştirmesin. Biriniz, ölmüş kardeşinin etini yemekten hoşlanır mı? İşte bundan tiksindiniz. O halde Allah'tan korkun. Şüphesiz Allah, tevbeyi çok kabul edendir, çok esirgeyicidir.” (Hucurat:12)                      

Allah Teâlâ bir başka ayet-i kerimede şöyle uyarıda bulunmaktadır: “Mümin erkeklere ve mümin kadınlara irtikab etmedikleri (bir suç) sebebiyle eziyet edenler, gerçekten bir iftira ve açık bir günah yüklenmişlerdir.” (Ahzab:58)        

Rabbimiz iftira, itham ve tezviratlara maruz kalanları şöyle teselli etmektedir: “İnsanlardan incitici sözler işiteceksiniz, sabredenleri müjdele.” (Al-i İmrân:186)

İncitici söz sarfetmek erdem sahibi bir Müslümana asla yakışmayan davranıştır. Müslüman her şeyden önce nezaket sahibi olmalıdır. Kırıcı sözler kul hakkına girer. Ahirette olduğu gibi dünyada da bunun mücazatı vardır. Allah bu gibi kimseleri dünyada da itibarsız kılar. Müslümana yakışan emin, güvenilir ve doğru sözlü olmasıdır. Nezaket en büyük erdemdir.

Doğru sözlü olmamızla ilgili Rabbimiz şöyle buyurmaktadır: “Ey iman edenler, Allah’tan sakının ve sözü doğru söyleyin.” (Ahzab:70) “Doğru” olan ile ancak doğru söz söylenebilir. Şu hâlde doğru söz söyleyebilmemiz için doğru bilgiye sahip olmamız gerekmektedir. Doğru bilinen nice söz ve olgular vardır ki, yalan ve iftira kapsamındadır. Bu bedenle Rabbimiz şöyle bir uyarıda bulunmaktadır: “Ey iman edenler, eğer bir fasık, size bir haber getirirse, onu 'etraflıca araştırın'. Yoksa cehalet sonucu, bir kavme kötülükte bulunursunuz da, sonra işlediklerinize pişman olursunuz.” (Hucurat:6) Ayette görüldüğü gibi güvenilir karineler ve iyi tetkikler sonucu ulaşılmayan bir haberin doğruluğu tartışmaya açıktır ve asla malzeme konusu olarak kullanılmamalıdır. “Filanca şöyle dedi” veye “kulaklarımla duydum” demek yeterli değildir. Kulak ile duyulan sözün birçok farklı anlamı ve kast ediliş şekli vardır. Söylenen söz farklı amaçla söylenmiş olabilir. Ondan farklı anlamlar çıkarmak yerine karşınızdakinden izahat istemelisiniz. Zira sözü söyleyen kişi her şeyden önce töhmet altında kalmaması ve karşısındakini suizana sevk etmemesi için bu izahatı sarih bir şekilde yapmalıdır. “Eğer doğruyu söylüyorsanız delillerinizi getirin.” (Neml:64) Delil sunması için de ona fırsat verilmelidir. Daha önce duyduğunuz veya duyup çıkarsamada bulunduğunuz hususta asla ısrar etmemelisiniz. Ki buna da hakkınız yoktur zaten. Böylesi bir tutum her şeyden önce suizan ve önyargıda ısrar etmektir. Bu ise tamamen karşınızdaki kişiye beslediğiniz art niyet ve husumetten kaynaklanmaktadır.

Baştan beri izah etmek istediğimiz husus art niyet, suizan ve önyargı sahibini korkunç bir vebale sürükleyen kebâhir günahtır. Bugün toplumumuzda yaşanan arkadaşlık ve dostluk zedelenmelerinin ve akrabalık ilişkilerindedi kırgınlıkların-küslüklerin temelinde art niyet, suizan ve önyargılar yatmaktadır. Lütfen hassas ve itidalli olalım. Lütfen dikkatli olalım arkadaşlık ve akrabalık ilişkilerinin insicamı ve dirliği bunu gerektirmektedir. Son bir hususa daha temas ederek konumuzu noktalamış olalım: İnsan suizan ve önyargı sonucu tezvirat ve ithamlara maruz kalsa da hoşgörü ve af yolunu seçmelidir.

Zira bu tutum Allah Teâlâ’nın öğütlediği bir yöntemdir: “Sen af yolunu seç.” (A’râf:199) Hoşgörülü olmak, yumuşak davranmak Allah Teâlâ’nın rahmetini celbeder. Aksi tutum ise ziyandan ve kaybetmekten başka bir şey değildir. Önemli olan dostluk ve kardeşliği pekiştirmek ve kalıcı kılmaktır. Biz günlük hayatımızda Allah adına, İslâm adına olan mükellefiyetlerimizle ilgili neler yapıyoruz ona bakalım. Basit meseleleri kendimize dert edip husumet ve niza konusu yapmamalıyız. Müslümanın derdi bu değildir. Timurtaş hoca bir gün vaazında anlatıyor: “Hacı edendi ile yolda karşılaştım. Hışımlı ve hiddetli bir hâli vardı. ‘Hayırdır hacı ne bu telaş?’ diye sordum. Burnundan soluyarak, ‘Komşum olacak alçak benim tarlamın hududunu değiştirmiş, yerime tecavüz etmiş, gidiyorum onu mahkemeye vermeye’ dedi. Ben de ona, ‘ya hacı efendi senin başka derdin yok mu? Bak senin dinine, senin kutsallarına her gün tecavüz ediliyor, İslâm toprakları kan gölüne dönmüş, din kardeşlerin Filistin’de, Arakan’da ve daha nice yerlerde katliamdan geçiriliyor; hiddet ve gayretini buraya yönlendir’ dedim.” Ne yazık ki, günümüz Müslümanlarının çoğu basit konuları kendine dert ederek asıl sorumluluklarından inhiraf etmiş durumdalar.

Rabbim cümlemize basiretler versin.

NELER SÖYLENDİ?
@
Hazım Koral

Hazım Koral

DİĞER YAZILARI Bir Hukuk Skandalı Ve 22 Yıllık Hasret... 14-07-2020 07:43 Aile Mahremiyeti Üzerine 25-06-2020 07:31 Dünya Kudüs Günü Ve Asıl Mesele 21-05-2020 21:26 Oruç Ve Nefs Tezkiyesi.. 25-04-2020 15:57 Koronavirüs (Kovid-19) Hakkında... 27-03-2020 12:27 Mayın Eşeği Olmamak 10-03-2020 11:30 İslâm Devriminin 41'nci Yılı Muhasebesi 12-02-2020 09:42 İran'ın Suriye'de Ne İşi Var? 21-01-2020 10:29 Kadına Şiddet Ve Evlilik Hayatını Bitiren Faktörler... 02-01-2020 22:06 Nikâh Akdi.. 28-11-2019 21:17 Evlilikte Liyakat Ve Sadakat.. 29-10-2019 20:55 Kadına Şiddet Ve Kadın Cinayetleri 14-09-2019 09:54 Önce Ahlâk Ve Maneviyat... 18-08-2019 20:33 Takva İslam’ı En İyi Şekilde Yaşamaktır 08-07-2019 19:27 Gürültü Kirliliği 06-06-2019 17:40 Ramazan Ayı Ve Oruç 08-05-2019 21:15 Tesettürün Cılkının Çıkarılması Ve Müstehcenliğin Yaygınlaşması Üzerine... 18-04-2019 09:44 Şer Ekseni 12-03-2019 15:36 İslâm Devrimi’nin 40. Yılı 05-02-2019 18:20 Nikâhta Keramet Vardır 20-01-2019 11:50 Uygurlu Müslüman Türklere Uygulanan Çin Zulmü 19-12-2018 14:54 Evliliğe Giden Yolda Kıskançlık... 14-11-2018 22:03 Unutulan Vecibe Emr-İ Maruf -Nehyi Münker Ve Nasihat.. 10-09-2018 23:06 Akraba Ve Komşuluk İlişkileri 01-08-2018 19:36 Art Niyet - Suizan Veya Önyargı 30-06-2018 06:47 Emin, Güvenilir Ve Nezaket Sahibi Olmak 10-05-2018 18:34 Gelin Ve Damat Mevzusu 04-04-2018 17:18 Yarınlar Bizim 20-02-2018 12:01 Siyonistlerin Kuklası Küstah Trump 21-12-2017 01:02 Evlilik Oyunu (!) 22-11-2017 12:03 Vefa Kavramı.. 19-10-2017 23:07 Geçimsizlik Ve Boşanma Hadiseleri 19-09-2017 20:53 Anlamlı Ve Bir O Kadarda Stratejik Ziyaret... 17-08-2017 15:53 Evlilik Huzurun Teminatıdır… 25-07-2017 22:45 Srebrenitsa’yı Unutmayalım... 10-07-2017 23:02 Evlilik İçin Mümeyyiz Olmak… 01-07-2017 18:05 Medeniyetimiz Ve Ufak Ayrıntılar 12-06-2017 17:21 Eşler Arasındaki Kıskançlık Ve Duygu Kontrolü... 10-05-2017 13:03 Sosyal Medyanın Negatif Ve Pozitif Yönü... 03-04-2017 05:01 Sevgi Ve Aşk Üzerine Kısa Bir Analiz.... 08-03-2017 19:08 Farkındalık... 08-02-2017 20:55 Mesuliyet Hissi Ve Merhamet Duygusu.. 18-01-2017 10:05 İnsanı Ve Misyonunu Tanımak. 03-01-2017 21:34 Terör Ve Şiddetin Meşruiyeti Yoktur. 14-12-2016 10:00 Fethullah Gülen’in İnanç Ve Psikolojisi... 16-11-2016 09:46 Kerbelâ’da Âşura Öncesi 08-10-2016 09:34 Azmettirici ABD Tetikçi FETÖ Destekçi NATO 28-09-2016 22:37 İşgalci Siyonist İsrail İle Anlaşmaya Hayır.. 31-08-2016 21:33 Kanlı Darbe Girişimine Bir Başka Açıdan Bakış... 11-08-2016 13:02 Kanlı Darbe Girişimi Hangi Amaca Matuf.. 21-07-2016 16:58 Sıbgatullah; Allah'ın Boyası.. 29-06-2016 00:15 Ramazan Ve Oruç 02-06-2016 09:13 İkra 02-05-2016 12:56 Önce Ahlâk Ve Manevîyat 01-04-2016 07:20 Edep 01-03-2016 10:05 Erbain Yürüyüşü 27-01-2016 23:41 Kerbelâ’yi Anmak Bidat Mi? 29-12-2015 22:47 Kûr’ân Ve İmâm Hüseyin 24-11-2015 16:53 Üst Kimlik Manifestomuz.. 21-10-2015 16:21 Teberrâ Ve Tevellâ 21-09-2015 22:19 Uhuvvet Ve Tasavvuf 18-08-2015 08:52 Ümmet Birlikteliğinin Önündeki Engeller 03-08-2015 14:02 Diyalog Ve Uhuvvet'in Ön Şartları… 30-06-2015 23:26 Tekfircilik Hastalığı (2) 20-06-2015 18:37 Tekfircilik Hastalığı -1- 25-05-2015 13:44 Tevhid Selâm Terör Örgütü Mü? 02-05-2015 17:51
Gazete Manşetleri
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA
tempobet