DÜNYA
Giriş Tarihi : 08-02-2021 10:31   Güncelleme : 12-02-2021 06:20

İslam Devrimi'nin 42. yıl dönümünde rakamlarla İran'ın dünyadaki yeri..

İslami İran Gelişim Modeli ekonomi, siyaset ve sosyal bilimler araştırmacıları analizlerinde tasnif ettiği üzere bir çok alanda etkili, stabil ve başarılı olduğunu ispat etmiş görünüyor. Ve yine İran'ın 2025 Vizyon Belgesi'nde amaçladığı bilim, teknoloji ve ekonomi alanlarının birçoğunda başarıya ulaştığı görülüyor.

İslam Devrimi'nin 42. yıl dönümünde rakamlarla İran'ın dünyadaki yeri..

ran'daki İslam İnkılabı'nın 40. yıl dönümü İmam Humeyni'nin muazzam devrimi yoluyla bir İslami hükümet inşasının zirvesi olarak kabul edilmelidir. İslam Cumhuriyeti'nin liderliği bölgedeki Batı bağımlısı ülkelerin çöktüğü ve Batılı hükümetlerin milletlerinin yönetiminde pasifliğe ve çıkmaza düştüğü bir çağda, onların hükümetlerinde tekrarlanan değişikliklere öncülük etti. Batılı gelişim modelleri ve düşünce okulları tarafından dizayn edilen kıstaslar temelindeki uluslararası sıralamalara İran medyasında İslam Cumhuriyeti'nin devinimini değerlendirmede büyük ölçüde itibar edildi. Bu istatistikleri kullanırken, bunların temellerini, çıkarım metodlarını, bunlardan sorumlu olan teşekkülleri ve bu istatistiklerin uygulamalarını dikkate almamak bilimsel ve makul bir tercih değildir. Bununla birlikte, bu istatistikler düşmanların ve yabancıların itirafları olarak kullanıldığında, bunlar, İslam Cumhuriyeti'nin maddi ve manevi başarılarına şahitlikte önemsiz bir rol oynayabilir. Birçok ülke, savaşı, yaptırımları ve pekçok iç ve dış problemi tecrübe etmediği halde, Amerika ve Batı'nın yardımıyla bile bu oranda bir gelişme gösteremediği için, biz bunu manevi başarı olarak isimlendirebiliriz. Buna binaen, emin olmak zorundayız ki İmam Hamanei'nin liderliği altında son 30 yılı aşkın süredir İran'ın istikrarlı ve ilham veren gelişimi şehitlerin kanı ve onların ailelerinin fedakarlığı kadar bu ülkeye sıkı çalışma, özen ve sabırla hizmet eden örnek insanların, bilimadamlarının ve İran halkının benzersiz direnişinin inayetidir.

Takdim edilen bu araştırma, İmam Hüseyin Üniversitesi'nden bir grup öğrenci ve profesör tarafından İslam Cumhuriyeti'nin gelişiminin kaydedilen, değerlendirilen ve aktarılan ikinci aşamasıdır. Birinci aşamada, ulusalararası gelişimi izleyen farklı ülkelerdeki kuruluşlar ve organizasyonların analitik gözden geçirilmesi yapıldı ve ikinci aşamada, sonuçları burada sunulduğu üzere, İran'ı dünyadaki 20 ülke arasında sıralayan istatistikler bir araya getirildi. bu araştırmaya dair önemli birkaç nokta şöyledir:

1- Başlangıçta, projenin araştırmacıları İslam Cumhuriyeti'nin başarılarını düşmanların ve İslam Cumhuriyeti'ne karşı olanların kuruluş ve kaynaklarından toplamayı öngörmediler ama içeriğin büyük bir kısmıyla buralarda karşılaştılar ve böylelikle bu içeriğin çoğunu öz ve kısaltılmış formlar haline getirmek zorunda kaldılar.

2 - İslami İran Gelişim Modeli ekonomi, siyaset ve sosyal bilimler araştırmacıları analizlerinde tasnif ettiği üzere bir çok alanda etkili, stabil ve başarılı olduğunu ispat etmiş görünüyor. Ve yine İran'ın 2025 Vizyon Belgesi'nde amaçladığı bilim, teknoloji ve ekonomi alanlarının birçoğunda başarıya ulaştığı görülüyor. Nihayet, not edilmelidir ki İslam İnkılabı'nı önemseyen ve İran halkının ilerlemesine minnettar olan herkese mevcut materyallerin geniş bir şekilde dağıtılması ve sunulması için izin verilmiştir.

YETERLİLİKLER alanında uluslararası istatistiklerde İran'ın en iyi sıralamaları

İRAN:

• Doğal kaynakların miktarı açısından dünyanın beşinci en zengin ülkesidir (Petrol, gaz, kömür, ormanlar, altın, gümüş, bakır, uranyum, pik demir, fosfat ve benzeri).

• Dünya nüfusunun yüzde birine, dünyanın maden kaynaklarının ise yüzde yedisine sahiptir.

 • Fosil yakıt rezervlerinin miktarı bakımından dünyanın en zengin dördüncü ülkesidir.

• Petrol rezervlerinde dördüncü, doğal gaz rezervlerinde ikinci sıradadır.

• Demir cevheri miktarı açısından dünyanın en zengin onuncu ülkesidir.

• Altın ve döviz rezervi açısından dünyanın yirminci en zengin ülkesidir.

• 30 milyonu aşan işgücü ile bu alanda dünyanın yirmi ikinci ülkesidir.

• Dünyanın en kalabalık on sekizinci ülkesidir.

• Su alanları açısından dünyanın yedinci ülkesidir.

• Biyolojik çeşitlilik açısından dünyanın on üçüncü ülkesidir.

• Kara sahası bakımından dünyanın on sekizinci ülkesidir.

EĞİTİM alanında uluslararası istatistiklerde İran'ın en iyi sıralamaları

İRAN:

• Yıllık basılan kitap sayısında dünyanın dokuzuncu ülkesidir.

• Dünyanın, hükümetin toplam bütçesine oranla eğitime en fazla pay ayıran onuncu ülkesidir.

Bilim, Teknoloji, Mühendislik ve Matematik dereceleri

İRAN:

• Bilim, teknoloji, mühendislik ve matematik alanlarında verilen mezunlar açısından dünyanın beşinci ülkesidir.

• Okur-yazarlık gelişiminde dünyanın birinci ülkesidir.

• 1976'dan 2014'e kadar on beş yaş üzeri yetişkinler arasında okur yazarlık gelişiminde dünyada ilk sırada yer aldı.

• 1979'da on beş yaş üzeri İranlıların okur yazarlık oranı %37 iken, bu oran 2014'te %85 oldu. Bu oran küresel gelişim oranının neredeyse üç katıdır.

SAĞLIK alanında uluslararası istatistiklerde İran'ın en iyi sıralamaları

Yaşam süresi beklentisi

• 1979'da İran'da yaşam süresi beklentisi 55 yıldı.

• 2016'da İran'da yaşam süresi beklentisi 76 yıl oldu.

• İran 1979'dan 2016'ya kadar ömür beklentisi artışında onuncu sırada yer alıyor.

• 1990'da bebek ölüm sayısı: 2,016

• 2015'te bebek ölüm sayısı: 25 

• İran 1990'dan 2015'e bebek ölüm oranı sıralamasında on birinci sırada yer alıyor.

İntihar:

• 183 ülke arasında 164. sırada yer alıyor.

• En düşük intihar oranına sahip yirmi ülkeden biri.

• Erkek intiharında en düşük orana sahip on ülke arasında.

 • (Avrupa en yüksek intihar oranlarına sahip)

Alkol kullanımı

• 183 ülke arasında en son sırada yer alıyor

Ölüm oranı:

• Alkol sebebiyle ölüm oranında dünyada son sırada

Karaciğer Kanseri:

• 183 ülke arasında 166.sırada yer alıyor

• Karaciğer kanserinden ölüm oranında dünyada sondan 18. sırada

Rahim ağzı kanseri:

• 183 ülke arasında 174.sırada yer alıyor

• Rahim kanserinden ölüm oranının en düşük olduğu on ülke içinde.

Rahim kanseri:

• 183 ülke arasında 170.sırada yer alıyor

• Rahim kanserinden en düşük ölüm oranına sahip on dört ülke içinde yer alıyor

TARIM alanında uluslararası istatistiklerde İran'ın en iyi sıralamaları

Tahıl

• Tahıllar buğdaygiller ailesinden üretilmektedir.

• Buğday, çavdar ve arpa serin mevsim tahıllarıdır. Pirinç, mısır ve sorgum (süpürge darısı) ve akdarı ise sıcak mevsim tahıllarıdır.

• Bugün, dünya çapında bir milyon hektar tarım arazisinin yaklaşık yüzde yetmişi tahıllara tahsis edilmiştir.

• İnsanlığın gıda ihtiyacının yaklaşık yarısı, özellikle Asya'da, doğrudan tahıllar yoluyla sağlanmaktadır.

İRAN:

• Tahıl üretiminde dünyada yirmi ikinci ve 1990'dan 2010'a kadar tahıl üretiminin gelişiminde dünyadaki beşinci ülkedir.

• Buğday ve arpa üretiminde dünyanın on beşinci, prinç üretiminde dünyanın yirmi birinci ülkesidir.

• Toplam tarım arazileri açısından dünyada beşinci sıradadır.

• Kişi başına tarım arazisi sulama miktarı sıralamasında dünyada on beşincidir.

• Tarım makinelerin toplam sayısı açısından dünyada yirmi birinci sıradadır.

• Kalıcı tarım üretimi açısından dünyanın on sekizinci ülkesidir.

Küresel tarım ürünlerinin üçte birinini üretiminde İran en üstteki yirmi ülke arasındadır. Referanslar: Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Organizsayonu (FAO), 2017.

Buna göre, İran,

• Hurma üretiminde ikinci,

• Fıstık üretiminde ikinci,

• Zerdali üretiminde üçüncü,

• Çilek üretiminde üçüncü,

• Yer fıstığı üretiminde üçüncü,

• Ceviz üretiminde üçüncü,

• Karpuz üretiminde üçüncü,

• İncir üretiminde dördüncü,

• Kivi üretiminde dördüncü,

• Salatalık üretiminde dördüncü,

• Ayva üretiminde dördüncü,

• Narenciye üretiminde beşinci, 

• Patlıcan üretiminde beşinci,

• Sebze üretiminde beşinci,

• Domates üretiminde yedinci

• Üzüm üretiminde dokuzuncu sıradadır.

ENERJİ alanında uluslararası istatistiklerde İran'ın en iyi sıralamaları

İRAN:

• Doğalgaz ihracatında on üçüncü sıradadır.

• Doğalgaz rezervlerinde ise ikinci sırada yer alır.

• Doğalgaz üretiminde üçüncü sıradadır.

• İspatlanmış petrol rezervleri açısından dördüncü sıradadır.

• Petrol üretiminde yedinci sıradadır

• Petrol ihracatında on altıncı sıradadır

• Küresel elektrik üretimi sıralamasında on yedinci sırada yer alır.

• Küresel elektrik ihracatı sıralamasında yirmi ikinci sıradadır.

• Küresel benzin üretimi sıralamasında on dördüncüdür.

ENDÜSTRİ ve MADENCİLİK alanında uluslararası istatistiklerde İran'ın en iyi sıralamaları

Alçı üretimi: Küresel sıralamada üçüncü

Bakır üretimi: Küresel sıralamada on ikinci

Demir cevheri üretimi: Küresel sıralamada onuncu

Çinko üretimi: Küresel sıralamada on altıncı

Turkuaz üretimi: Küresel sıralamada birinci

İRAN stratejik ürün olan ÇELİK üretiminde on üçüncü sıradadır.

• Çelik stratejik bir üründür ve dünya çapında kilit önemde bir endüstri olarak bilinir. Ülkelerin gelişim ve ilerlemesinde önemli ve etkin bir rol oynar. Petrol ve gazın ardından bu ürün dünyada ticareti en çok yapılan ikinci üründür.

• Dünya Çelik Birliği istatistiklerine göre, yetmişten az ülke çelik üretiyor ve bunlar kendi ihtiyaçlarını karşılayamadığından bu üretim gelişimlerine etki etmiyor ve çelik üreten ülkelere bağımlı kalıyorlar.

• İRAN küresel çelik ihracatı sıralamasında on üçüncüdür.

• İslam İnkılabı'ndan sonra İran'daki çelik üretimi küresel oranın on sekiz katı oldu ve bu da bu stratejk ürünün üretimindeki dikkate değer büyümeyi gösterir.

• İRAN çimento üretiminde on birinci sıradadır.

• Temel bir sanayi kolu olarak çimento sanayi her ülkede ekonomik altyapının gelişiminde önemli bir rol oynar.

•Bu ürün yapı çalışmalarının temel ihtiyaçlarını karşılar.

• İRAN 2017 yılında çimento üretiminde küresel sıralamada on birinci idi.

• İRAN çimento ihracatında birinci sıradadır.

İran çimento sanayisinin avantajları:

• Maden rezervleri geniş ölçüde ülkenin tamamına yayılmış haldedir ve bu da neredeyse İran'ın her yerinde çimento üretimine imkan sağlamaktadır (Çimentonun nakli zor ve nihai fiyatı etkileyen bir unsurdur).

• Pek çok enerji kaynağının kullanılabilir olması (Çimento üretimi yoğun enerji tüketen bir sanayidir.)

• İran en büyük çimento ithalatçısı ülkelerin bulunduğu bir bölgede yer almaktadır.

• Teknoloji açısından, çimento üretimi için gereken teknik malzeme ve mühendislik bilgisinin yüzde sekseni İran içinden temin edilmektedir.

İRAN alüminyum üretiminde yirminci sıradadır.

• Demirden sonra alüminyum ençok kullanılan metaldir ve neredeyse bütün endüstri kollarında önemlidir.

• Alüminyum nakliye, paketleme, inşaat, elektrik malzemeleri üretimi ve elektrik hatları endüstrilerinde yaygın olarak kullanılmaktadır.

• 2014'te İran, küresel alüminyum üretimi sıralamasında yirmici sırada yer aldı.

• Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı'nın 2018 yılı istatistiklerine göre İran havasahası güvenlik endüstrisi dünyadaki 185 ülke arasında yirmi ikinci sırada yer alıyor.

• Uluslararası Otomobil Üreticileri Teşkilatı'nın 2017 yılı istatistiklerine göre İran küresel otomobil üretimi sıralamasında on altıncı sıradadır.

TEKNOLOJİ alanında uluslararası istatistiklerde İran'ın en iyi sıralamaları

İletişim teknolojisi: İnternet kullanıcılarının sayısı:

• 56 milyondan fazla internet kullanıcısıyla İran dünyada on yedinci sırada yer alıyor.

İletişim teknolojisi: Mobil telefon kullanımı:

• 74 milyondan fazla mobil telefon sahibiyle İran dünyada yirminci sırada yer alıyor.

Nano teknoloji

• İran Nano teknoloji ürünlerinde dünyada öncü ve sıralamada altıncı ülkedir.

Uzay teknolojisi

• İran uzay teknolojisinde yeni ortaya çıkan bir güçtür ve uyduların tasarımı, üretimi ve fırlatılması alanında onuncu sırada yer almaktadır.

Nükleer teknoloji

• İRAN, uranyum keşfi, çıkarması, sarı pasta üretimi ve bunu nükleer yakıt ve yakıt bileşikleri üretimi için UF6 gazına dönüştürme dahil olmak üzere tüm nükleer yakıt döngüsünden istifade eden dokuz ülkeden biridir.

• İRAN, uranyum zenginleştirme teknolojisine sahip olan on üç ülke arasındadır. Brezilya, Çin, Fransa, Almanya, Hindistan, İran, Japonya, Hollanda, Kuzey Kore, Pakistan, Rusya, İngiltere ve Amerika uranyum zenginleştirme bilgisine sahip olan ülkelerdir.

Kök hücre teknolojisi

İRAN kök hücre sahasında en gelişmiş ülkeler arasında ikinci sıradadır.

Bioteknoloji

2017'de İran bioteknoloji ürünlerinde küresel sıralamada on üçüncü, bölgede ise birinci sıradadır.

EKONOMİ alanında uluslararası istatistiklerde İran'ın en iyi sıralamaları

Satınalma Gücü Paritesi temelinde Gayrısafi Yurtiçi Hasıla

• Ülkelerin ekonomik performansını değerlendirmek ve diğerleriyle kıyaslamak için bir ekonomik indeks seçilmelidir. Gayrısafi Yurtiçi Hasıla bir ekonominin boyutunu ölçmek için yaygın olarak kullanılan bir indekstir. Bu indeks hükümet ve özel sektör ekonomik aktivitelerinin belirli bir dönemdeki toplam değerini gösterir.

• Satınalma Gücü Paritesi değişim değerinin bir tipidir ki iki ülkenin kendi ulusal para birimleri temelinde, iki eşit pazar sepetininin fiyatının oranını tanımlar.

• Ekonomistlerce Satınalma Gücü Paritesi'ni hesaplamak için kullanılan en meşhur indeks Big Mac Index'tir zira bu hamburger dünya çapında bir çok ülkede neredeyse aynı kalitede hizmet sunuluyor. Farz edelim ki, bir Amerikalı bir Big Mac için 2 dolar ödemeliyken, bir İngiliz aynısı için 1,5 Sterlin ödemekte. 1,5 Sterlin 2 Dolara oranı 0,75 olacaktır. Doların Sterline çevrilme oranı 0,62'dir ve 0,75'ten büyüktür ve bu da Big Mac'in İngiltere'de Amerika'ya kıyasla daha pahalı olduğu anlamına gelmektedir. Eğer sadece Big Mac Indeks temelinde karar vermek istersek, Amerikan halkının İngiltere halkından daha yüksek Satınalma Gücü Paritesi'ne sahip olduğu, Amerikan emonomisinin rekabet gücünün İngiliz ekonomisinden daha yüksek olduğu ve Amerika'daki hayat standardının İngiltere'den daha yüksek olduğu sonucuna varabiliriz.

Dünya Bankası ve Uluslararası Para Fonu istatistiklerine göre İran bu alanda dünyadaki en iyi on sekizinci ülkedir.
İslam İnkılabı'ndan sonra Gini Katsayısı'nın azalan eğilimi

Gini Katsayısı bir ülkenin mal üretiminde ve hizmetlerin büyümesinde büyüme açısından gelişmesinin aslında refahı artırıp arttırmadığını ve sosyal açığı azaltıp azaltmadığını ölçmek için kullanılır, bu nedenle hükümetler Gini katsayısını azaltmaya çalışır.

Turizm

İran turistik cazibe açısından büyümede yedinci sırada yer alıyor. 1990'dan 2018'e kadar İran turizm cazibesi en yüksek artan ülkeler arasında yedinci sırada. 2018'de İran'ı ziyaret eden turist sayısı 1990'a göre 32.9 kat fazladır.

Pazar Büyüklüğü

• Dünya Ekonomik Forum verilerine göre İran pazar büyüklüğü açısından on dokuzuncu sıradadır.

ASKERİ alanda uluslararası istatistiklerde İran'ın en iyi sıralamaları

Global Firepower (GFP) sitesinde belirlenen kriterlere göre Dünya Askeri Güçler sıralamasında İran, İslam İnkılabı Muhafızları Ordusu'nun imkan ve kapasiteleri hesaba katılmaksızın, dünyada on üçüncü askeri güç olarak gösterilmektedir.

BİLİM alanında uluslararası istatistiklerde İran'ın en iyi sıralamaları

Neden bilimsel makale ve belgelerin miktarı gelişimin ölçümünde bir referanstır?

• Halihazırda bu çalışmalar ülkelerin bilimsel koşullarını değerlendirmek için mevcut tek kaynaktır.

• Bir ülkenin bilimsel çalışmalarındaki artış, o ülkedeki bilimsel dinamizm ve hareketliliği gösterir.

• Dini Lider (Ayetullah Seyyid Ali Hamanei) tarafından İran'ın bilimsel koşullarına yapılan atıflar bilimsel belgelere dayanmaktadır.

• Makale üretmedeki liderlik ile teknolojideki liderlik arasında doğrudan bir bağlantı olduğundan, çoğu ülkede olduğu gibi bu çalışmalar ve makaleler kısa süre sonra teknolojik üretime dönüşecektir.

Dünya çapında üniversiteler ve araştırma enstitüleri tarafından kullanılmakta olan SCImago Sıralama Sistemi'ne göre,

İRAN:

• 2017'de makale yayımlama sayısında bölgede birinci, dünyada on altıncı sıradadır.

• Yayımlanan makalelere yapılan atıf sayısında, 2017 yılında bölgede birinci, dünyada on altınca sıradadır.

New Scientist Journal 1956'dan bu yana Londra merkezli olarak yayımlanan, İngiltere, Amerika ve Avustralya'da dağıtılan haftalık bir dergidir. Bu dergi farklı ülkelerdeki bilimsel gelişmeler hakkında istatistiksel raporlar yayımlar.

 New Scientist'in 2010 raporuna göre,

• İRAN, dünyadaki en hızlı bilimsel büyüme oranına sahip ülkedir.

• İRAN'daki bilimsel büyüme oranı dünya ortalamasının 11 katıdır.

İNSANİ GELİŞİM alanında uluslararası istatistiklerde İran'ın en iyi sıralamaları

• İran, İnsani Gelişim Endeksi'nde son kırk yılda dünya çapında ilk sırada yer alıyor.

• İnsani gelişme raporu, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) tarafından her yıl yayımlanan dünyanın en önemli ve güvenilir sosyo-ekonomik raporlarından biridir. Bu raporda İnsani Gelişme Endeksi yaşam beklentisi, eğitim sisteminin kalitesi, gerçek gelir ve kişi başına düşen milli gelir gibi kriterlere göre ölçülüyor.

• Bu endeks hazırlanırken tüm sosyo-ekonomik veriler dikkate alınır. Bir diğer ifadeyle, bu endeks ülkelerin gelişimini karşılaştırmak için en kapsamlı kriterlerden biridir ve tüm hükümetler, bilim ve araştırma enstitüleri farklı ülkeleri karşılaştırmak için ana kriter olarak bu endeksi kullanır.

• BM İnsani Gelişme Raporu'na göre, 1980'den 2016'ya kadar, İran dünya çapında insani gelişmede en yüksek büyümeye sahip ülkedir.

KÜRESEL GÜÇ alanında uluslararası istatistiklerde İran'ın en iyi sıralamaları

1961 yılında dünyanın büyük güçlerinin davranış ve politikalarını analiz etmek amacıyla kurulan The Hudson Institute ülkeleri çeşitli kriterler ışığında incelemektedir. Enstitü'nün "1. Uluslararası İttifaklar", "2. Ekonomik Şartlar" ve "3. Politik Etki" şeklinde belirlediği kriterlere göre İran dünyanın sekiz büyük gücü arasında yer almaktadır. Enstitü küresel güç sıralamasını şu şekilde yapmıştır:

1. Amerika Birleşik Devletleri

 2.Çin

 3. Japonya

 4. Almanya

5. Rusya

 6. Hindistan

 7. İRAN ve Suudi Arabistan

U.S. News Sıralaması

Küresel güçleri belirlemede kullanılan bir diğer sistem olan U.S. News'in değerlendirmeye aldığı "Liderlik, Etkili Ekonomik Nüfuz, Politik Nüfuz, Güçlü Uluslararası İttifaklar, Güçlü Askeri Kuvvetler" kriterlerine göre İran 2018 yılında dünyanın en güçlü on üçüncü ülkesi olarak gösterilmiştir.

U.S. News dünyanın en güçlü ülkelerini şöyle sıralamıştır:

1. Amerika Birleşik Devletleri

 2. Rusya

3. Çin

4. Almanya

5. İngiltere

6. Fransa

7. Japonya

8. İsrail

9. Suudi Arabistan

10. Birleşik Arap Emirlikleri

11. Güney Kore

12. Kanada

13. İRAN

American Interest Dergisi

2005 yılında Francis Fukuyama'nın yönetiminde kurulan American Interest dergisi dış politika, uluslararası ilişkiler, küresel ekonomi ve askeri meselelere odaklanmış haldedir. American Interest dergisinin sıralamasında iki etkili faktör vardır: "1. Diğer Ülkelere Nüfuz Etme ve Etki Yaratma Gücü 2. Savunma ve Füze Gücü"

American Interest'in bu kriterlere göre yaptığı sıralamada İran dünyanın en güçlü ülkeleri arasında yedinci sıradadır. American Interest'in sıralaması şöyledir:

1. Amerika Birleşik Devletleri

2. Çin

3. Japonya

4. Rusya

5. Almanya

6. Hindistan

7. İRAN

8. Suudi Arabistan

(irankenya.org - İntizar / Çeviri: Gürkan Biçen)

Kaynaklar

1. Internet World States

2. CIA World Factbook

3. World Steel Association

4. World Bank

5. Web of Science Database

6. World Health Organization (WHO)

7. International Civil Aviation Organization (ICAO)

8. International Organization of Motor Vehicle Manufacturers

9. International Organization of Motor Vehicle Manufacturers

10. Food and Agriculture Organization (FAO)

11. The United States Geological Survey

12. British Geological Survey

13. United Nations

14. International Monetary Fund

15. International Monetary Fund

7sabah