ANALİZ
Giriş Tarihi : 05-11-2020 12:02   Güncelleme : 12-11-2020 09:53

4 Kasım Dünya İstikbarla Mücadele Günü: 4 Kasım 1979: İran'da öğrenciler ABD elçiliğini ele geçirdi..

İran'da üniversiteli devrimci gençler, fesat yuvası Amerikan Büyükelçiliğini ele geçirdiler.

4 Kasım Dünya İstikbarla Mücadele Günü: 4 Kasım 1979: İran'da öğrenciler ABD elçiliğini ele geçirdi..

1979 yılı, İran tarihine damgasını vuran bir yıl oldu. Takvimlerin 16 Ocak’ı gösterdiği gün İran Şahı Rıza Pehlevi, o zamanki resmi açıklamalara göre 'kısa bir tatil için' ülkeyi terketti. Ama aslında bu, geri dönüşü olmayan bir yolculuğun ve 38 yıldır devam eden Şah hanedanlığın sona erdiğinin habercisiydi.

4 Kasım'a giden süreç

Şahın gitmesiyle birlikte İran'da İslam Devrimi gerçekleşerek, İran İslâm Cumhuriyeti'nin kurulması sonrasında ülkede yabancı diplomatlar gözaltına alınmaya başlandı. Öncelikle 70 Amerikalı diplomat kısa süreliğine gözaltına alınıp serbest bırakıldı. Washington, Amerikan karşıtı rejimin ilk icraatlarının ardından ülkedeki çalışanlarını ve ailelerini İran’ı terketmeye çağırdı. Tüm bu olayların yaşandığı dönemde Tahran’daki Amerikan Büyükelçiliği çalışmalarına devam etti. Elçilik o zamanlar, İran İslam Cumhuriyeti’nin kısa süreli bir iktidar olduğunu ve Şah Rıza’nın ülkesine geri döneceğini düşünüyordu ama yanıldı.

İran'da İslam Devrimi gerçekleştikten sonra Amerika'ya kaçan devrik lider Rıza Pehlevi'nin ABD tarafından teslim edilmesi istendi. Amerika bu talebi reddedince İran'da anti-Amerikan hava daha da keskinleşti ve bir grup öğrenci 4 kasım 1979'da Amerikan Elçiliği'ni basarak 63 kişiyi rehin aldı.

4 Kasım 1979

Takvimler 4 Kasım’ı gösterdiğinde binlerce İranlı öğrenci, ABD Büyükelçiliği binasını bastı. Eylemciler, 65’i Amerikan vatandaşı olan 90 kişiyi rehin aldı. Devrim lideri Ayetullah Humeyni de eylemi destekledi. Öğrenciler, iki hafta sonra 38 kişiyi serbest bıraktı. Serbest bırakılanlar arasında İran vatandaşı olmayanlarla 13 Amerikalı rehine de vardı. Çoğu kadın, çocuk ve yaşlılardan oluşan bu grubun ardından geri kalan 52 rehine için 444 gün sürecek büyük bir bekleyiş başladı.

Bu olay üzerine Amerika İran'a ambargo uygulayarak sorunu çözmeye çalıştı ama pek işe yaramadı. Akabinde Amerika rehineleri kurtarmak için bir operasyon düzenledi. Nisan 1980'de "Çöl 1" koduyla yapılacak operasyon gereği helikopterler İran'da bulunan Tebes Çölü'ne inecek, sonra doğruca Tahran'a gidilerek rehineler kurtarılacaktı. Fakat işler ters gitti, helikopterlerden biri düştü. 8 kişi öldü. Böylece operasyon başarısızlığa uğradı. Bu olay İran'da alay konusu oldu. Başkan Carter'ın karizması çizilmişti.

ABD ile ilişkiler kesildi

4 Kasım 1979 rehine olayı İran’la ABD ilişkilerine son noktayı koydu. O zamandan bu yana sadece gazeteci, sporcu ya da sanatçılar İran’la Amerika arasında gidip geliyor, resmi ilişkiler hala askıda.

1979 yılında öğrenci sözcüsü olan Masume Ebtekar, ABD’nin İran’a karşı uyguladığı ukala tavrı sürdürmesi halinde buzların hiçbir zaman çözülmeyeceğini belirtiyor:

”ABD’deki muhafazar kesimin İran’a bakış açısı belli, üstelik sadeca İran’a değil tüm Ortadoğu’ya bakışları da olumsuz. Son 25 yılda kafalarında kurdukları önyargılar var. Bir takım adımların atılabilmesi için düşüncelerini değiştirmesi gereken onlar, biz değil."

Yaşanan olayla ilgili İran yapımı olan "Kum Fırtınas" adlı bir film de bulunmakta.

İslamiAnaliz