ANALİZ
Giriş Tarihi : 31-10-2020 07:47   Güncelleme : 31-10-2020 07:47

Yemen Islah Partisi'nin Ensarullah'a doğru gösterdiği stratejik kayma: Gerekçeler, sonuçlar

İstifa eden Cumhurbaşkanı Abdrabbuh Mansur Hadi'ye sadık güçlerin son kalesi olan Yemen'in stratejik şehri Ma'rib, geçtiğimiz birkaç ay içinde çatışmaların merkezi haline dönüştü.

Yemen Islah Partisi'nin Ensarullah'a doğru gösterdiği stratejik kayma: Gerekçeler, sonuçlar

Ateşkes anlaşmalarına bağlı kalmamaları, hava saldırılarının devam etmesi ve Yemen'deki beş yıllık insanlık dışı abluka nedeniyle Suudi liderliğindeki işgalci koalisyon gücüne acı bir darbe indirmeye çalışan Ensarullah Hareketi güçleri, bu yılın başından beri stratejik olarak önemli olan bu şehri özgürleştirmek için bastırıyor. Bu süre zarfında, başkent Sana'a'daki Naham semtini ve Cavf eyaletinin merkezi olan El-Hazm'ı geri aldılar ve Ma'rib'e doğru ilerlemelerinde önemli ilerleme kaydettiler.

Lübnan'daki El-Ahbar gazetesinin bir haberine göre, iki taraf tutukluları değiştirirken son günlerde ilerlemeler durdu.

Gazete, iki tarafın esir değişiminin ardından Ma'rib etrafındaki "açıklanamayan" ateşkese atıfta bulunarak, Sana'a'daki Ulusal Kurtuluş Hükümeti'nin son birkaç ayda, uluslararası ve bölgesel arabuluculuğun durdurulması çağrısında bulunduğunu söyledi. Şehrin etrafındaki çatışmalar ve ilerlemeler şimdi bir miktar esneklik gösteriyor, ancak Sana'a, Ensarullah lideri Abdül Melik Bedreddin el-Husi tarafından sunulan dokuz maddelik girişimin uygulanmasına ve şehri askeri seçimin sonuçlarından uzak tutmasına bağlı kalıyor.

Bu arada önemli haberler ise Sana'a yönetimine yakın kaynakların El-Ahbar'a Ensarullah ile şehri elinde tutan Müslüman Kardeşler üyesi Hadi'ye bağlı Islah Partisi arasında görüşmelerin sürdüğünü söyledi. Bu görüşmeler Katar'ın gözetiminde gerçekleşiyor.

Katar'ın San'a'daki büyükelçiliğini büyük olasılıkla İran'dan sonra ikinci ülke olarak açacağını tahmin eden kaynaklar, Doha'nın Islah liderlerini Ensarullah girişimini kabul etmeye ve dolayısıyla Ma'rib'teki başarılarını sürdürmeye ikna etmeye çalıştığını belirtti.

Bu anlaşmaya varılırsa, Yemen'deki siyasi ve askeri manzara dramatik bir şekilde değişecek ve sonuçları Aden'deki Hadi'nin komadaki hükümetine son bir çivi gibi etki edecek ve durum Suudi Arabistan için karmaşık bir hal alacaktır.

Ma'rib stratejik konumu

Ma'rib, Yemen merkezinde ve başkent Sana'a'nın doğusunda yer almaktadır. İl, kuzeyde beş vilayet veya Cavf, batıda Sana'a, güneyde El Bayda ve Şabva ve doğuda Hadramaut ile çevrilidir. Stratejik konum, büyük nüfus, ekonomik kaynaklar ve petrol ve gaz rezervleri, Ensarullah ile istifa eden hükümet arasındaki savaşta onu son derece değerli kılıyor. Yemen petrolünü taşıyan ana petrol boru hattı, Ma'rib'den Kızıldeniz kıyısındaki Ras İsa petrol terminaline ulaşıyor. Savaştan önce, eyaletin nüfusu 411.000 idi, ancak savaştan yerinden edilmiş insanlar komşu illerden kaçtıkça yaklaşık 2,5 milyona yükseldi.

İl, yaklaşık 3.000 yıl öncesine dayanan zengin bir kültürel tarihe sahiptir. Eski Saba krallığının başkenti olan Ma'rib, Saba medeniyetinin simgeleriyle doludur. Ma'rib barajı MÖ sekizinci yüzyıla dayanır Akdeniz dünyasını Arap Yarımadası'na bağlayan ticaret açısından da önemliydi. Ayrıca, İslam öncesi dönemde birkaç tapınağa ev sahipliği yaptığı için tarihsel olarak dini öneme sahipti. Awwam Tapınağı, Arabistan'daki İslam öncesi en büyük din kompleksidir. Baran Tapınağı en görkemli olanıydı.

Yemen'in tarihi mirasının büyük bir kısmının varlığı, Marib'deki otellere, restoranlara, inşaat şirketlerine ve diğer işletmelere Yemen'in diğer bölgelerine kıyasla bir gelişme yaratıyor. 2015'te Ansarullah, Sana'a merkezli merkez bankasının kontrolünü ele geçirdiğinde, Ma'rib bankası sermayeye gelir transferlerini durdurdu ve bunun yerine petrol gelirlerinin yüzde 20'sini kaçak hükümetin derme çatma başkenti Aden'e verdi.

Mart 2015'te ordunun ortak kuvvetleri ve halk komiteleri petrol zengini Ma'rib'e doğru ilerledi. Bu durum, İslah Partisi'nin eyaleti kontrol altında olduğu sırada oradaki baskın kabileler arasında boşluklar yarattı. Cehim kabilesi, Ensarullah'ın resmi inancı olan Zeydiye'nin Şii mezhebine olan dinsel bağlarından ötürü, hareketle savaşmak veya onun kampanyasını memnuniyetle karşılamak konusunda bölündü. Murad ve Haşimi aşiretlerinin aşiret liderlerinin çoğu, Ensarullah Hareketini desteklediler, ancak eyaletin petrol zengini bölgelerinin büyük bir kısmı Suudi Arabistan'a yakın Obaideh kabilesinin elindeydi.

Ma'rib, 2007'de bir gaz tesisi inşaatı da dahil olmak üzere halihazırda orada yatırımları olduğundan Suudiler için de önemlidir. Ma'rib, Arap monarşisi için güvenlik açısından da önemlidir. Eyalette önemli bir askeri üs vardı ve 2015 yılında Riyad'a "kırmızı çizgi" çekerken Ensarullah liderliğindeki güçlerin eyaleti ele geçirmemesi gerektiği konusunda Hadi'yi uyardı.

Ma'rib ve Aden ile derinleşen uçurum

Ma'rib, Yemen'deki gelişmelerde Islah güçlerinin kilit üssü olmaya devam ederken ve savaş alanı gerçekleri, Ma'rib'in geleceğinde Ensarullah'ın üstünlüğe sahip olacağına dair güvence verirken, Islah ile Suudi destekli Hadi hükümeti arasındaki boşluklar genişliyor. Islah Partisi, Ma'rib'de Ensarullah ile ateşkes sağlama eğilimindedir ve belki de sonraki hamlelerde çatışma ilerledikçe devrimci hareketle işbirliği yapacaklardır.

Hadi hükümetindeki BAE destekli güneyliler ile Islah Partisi arasındaki farklılıklar herkes için açık. Ayrıca parti, Hadi ile güneyli ayrılıkçı Güney Geçiş Konseyi (STC) arasındaki Riyad anlaşmasını Islah'ın kaçak hükümetteki nüfuz gücünü ve rolünü kesmek için bir adım olarak görüyor. Parti, özellikle Eylül ayında ABD'ye yaptığı sağlık ziyaretinden dönen Hadi, kabineyi yeniden düzenlemek istediğini söylediğinde daha da endişelendi.

Suudi Arabistan'ın BAE ve Yemenli sadık milisleri tarafından Islah Partisi'nin bir diğer önemli üssü olan Sokotra Adası'nı işgalini açıkça ortadan kaldırmayı reddetmesi, Islah liderlerinin Suudi Arabistan'ın gelecekteki planlarında marjinalleşmeleri konusunda endişelerinin bir başka kaynağı. Bazı kaynaklar, Yemen'deki Arap koalisyonu komutanı General Fahd bin Turki bin Abdülaziz El Suud'un görevden alınmasıyla Suudi Arabistan'ın İslah Partisi'ne yönelik kötümser bakış açısının yoğunlaştığını söyledi.

Kaynaklar, Suudi generalin krallığın güney kesimlerini kontrol etmeye ve Kardeşlik'e bağlı partiyle bir komplo yoluyla ayrılık ilan etmeye çalıştığını söyledi. Aynı kaynaklar, Suudi Arabistan'ın Veliaht Prensi Muhammed bin Selman'ın kendisine Suudi Arabistan'ın Necran, Cizan ve Asir vilayetlerini Yemen'deki Kardeşler liderleriyle birlikte Fahd liderliğiyle bağımsız bir devlete ayırma planını anlatan bilgi aldığını söyledi. Kaynaklar, emektar Yemenli general Muhsen el-Ahmar, Hadi'nin Savunma Bakanı Muhammed Ali el-Mağdeşi ve Islah Partisi liderlerinin işbirliğinden bahsetti. Kaynaklar, Prens Fahd'ın hapsedildiğini ve diğer komplocuların artık Suudi Arabistan tarafından arandığını da ekledi.

Kuşkusuz, Islah'ın Suudi Arabistan ve Hadi ile artan görüş ayrılıkları ve partinin Ensarullah ile anlaşmazlıkların çözümü yoluyla ülkedeki gelişmelerde siyasi tabanı kurtarma eğilimi, istifa eden hükümetin meşruiyetinin iptal edilmesinin ve Yemen'deki askeri durumun Riyad'ın elinden alınmasının bir işareti olabilir. (Al-Waght)